https://lat.sputnikportal.rs/20260823/nova-studija-zivot-u-blizini-radnji-za-hemijsko-ciscenje-moze-povecati-rizik-od-teske-bolesti-1202600212.html
Nova studija: Život u blizini radnji za hemijsko čišćenje može povećati rizik od teške bolesti
Nova studija: Život u blizini radnji za hemijsko čišćenje može povećati rizik od teške bolesti
Sputnik Srbija
Već decenijama je poznata povezanost između hemijskog rastvarača trihloretilena (TCE) i povećanog rizika od Parkinsonove bolesti, ali nova američka studija... 23.08.2026, Sputnik Srbija
2026-08-23T13:30+0200
2026-08-23T13:30+0200
2026-08-23T13:30+0200
nauka i tehnologija
nauka i tehnologija
društvo
život
https://cdn1.img.sputnikportal.rs/img/07ea/08/17/1202600383_0:80:1536:944_1920x0_80_0_0_3b4272ad18c9145c3ae93f2035b1b2d6.png
Istraživanje je pokazalo da čak i život u blizini radnji za hemijsko čišćenje može povećati rizik od razvoja ove bolesti.Nacionalna analiza, čiji su rezultati objavljeni u časopisu npj Parkinson's Disease, otkrila je da osobe koje žive u krugu od 150 metara od radnji za hemijsko čišćenje imaju do 23 odsto veći procenjeni rizik od Parkinsonove bolesti u poređenju sa osobama koje žive na udaljenosti od 6,4 do 8 kilometara, piše „Sajens alert“.Nalazi se nadovezuju na niz istraživanja koja potvrđuju da adresa stanovanja utiče na izloženost faktorima iz životne sredine, a samim tim i na zdravlje. Naučnici su i ranije povezivali mesto stanovanja sa rizikom od demencije, ali i sa brzinom starenja i kvalitetom ishrane.Analiza podataka miliona AmerikanacaKada je reč o Parkinsonovoj bolesti, poznati faktori rizika iz životne sredine uključuju zagađenje vazduha, mikroplastiku i pesticide. To znači da čak i lokacije koje naizgled nisu opasne mogu predstavljati zdravstveni rizik zbog hemijskih jedinjenja u okolini.Na primer, studija iz 2025. godine pokazala je da je život u blizini golf terena povezan sa većim rizikom od Parkinsonove bolesti, verovatno zbog pesticida koji se koriste za održavanje travnjaka.Neki od autora te studije sada su se usmerili na radnje za hemijsko čišćenje. Analizirali su podatke američkog zdravstvenog sistema Mediker za više od 19 miliona osoba starijih od 67 godina u periodu od 2016. do 2018. godine. U tom uzorku bilo je oko 180.000 ljudi sa dijagnozom Parkinsonove bolesti.Nakon što su uzeli u obzir faktore poput starosti, pola, rase i prihoda, istraživači su utvrdili da osobe koje žive u krugu od 150 metara od radnji za hemijsko čišćenje imaju 14 odsto veći rizik od Parkinsonove bolesti u odnosu na one koji žive na udaljenosti od 6,4 do 8 kilometara.Rizik je bio još veći — 23 odsto — kod pacijenata sa izraženim problemima sa hodanjem i kretanjem. Kod oblika bolesti povezanog sa demencijom rizik je iznosio 25 odsto, iako je u toj podgrupi povezanost sa udaljenošću bila manje izražena.Važno je napomenuti da rezultati pokazuju korelaciju, a ne uzročno-posledičnu vezu. Studija ne dokazuje da radnji za hemijsko čišćenje ili rastvarači poput TCE-a direktno izazivaju bolest, ali se nalazi ipak smatraju zabrinjavajućim.Ograničenja i implikacije studije„Naša mapa korelacije na nivou okruga otkrila je dosledan obrazac širom SAD koji povezuje blizinu mesta stanovanja radnji za hemijsko čišćenje sa rizikom od Parkinsonove bolesti“, navode autori u studiji.Autori studije svesni su i određenih ograničenja. Na primer, podaci o lokacijama više od 30.000 radnji za hemijsko čišćenje potiču iz 2013. godine i ne sadrže precizne informacije o količini korišćenog TCE-a i drugih hemikalija, kao ni o karakteristikama zgrada ili intenzitetu poslovanja.Uprkos tome, istraživači smatraju da, imajući u vidu već poznate razmere problema, ovi nalazi predstavljaju dodatni dokaz o ozbiljnosti situacije.„Naši rezultati ukazuju na to da hemikalije iz čistionica mogu kontaminirati okolna naselja i tako doprineti riziku od Parkinsonove bolesti“, zaključuju autori. „Ova studija pruža dokaze koji podržavaju potrebu za ciljanim praćenjem bolesti i daljim istraživanjem životne sredine radi moguće sanacije.“Pogledajte i:
Sputnik Srbija
feedback.rs@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Sputnik Srbija
feedback.rs@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Vesti
sr_RS
Sputnik Srbija
feedback.rs@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Srbija
feedback.rs@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
nauka i tehnologija, društvo, život
nauka i tehnologija, društvo, život
Nova studija: Život u blizini radnji za hemijsko čišćenje može povećati rizik od teške bolesti
Već decenijama je poznata povezanost između hemijskog rastvarača trihloretilena (TCE) i povećanog rizika od Parkinsonove bolesti, ali nova američka studija ukazuje na to da bi opasnost mogla biti još veća.
Istraživanje je pokazalo da čak i život u blizini radnji za hemijsko čišćenje može povećati rizik od razvoja ove bolesti.
Nacionalna analiza, čiji su rezultati objavljeni u časopisu npj Parkinson's Disease, otkrila je da osobe koje žive u krugu od 150 metara od radnji za hemijsko čišćenje imaju do 23 odsto veći procenjeni rizik od Parkinsonove bolesti u poređenju sa osobama koje žive na udaljenosti od 6,4 do 8 kilometara,
piše „Sajens alert“.
„Ova studija dodatno potvrđuje da faktori iz životne sredine mogu imati važnu ulogu u razvoju Parkinsonove bolesti“, rekao je neurolog i glavni autor studije Bred Raset sa Neurološkog instituta Barou u Feniksu. Dodao je: „Prepoznavanje takvih izloženosti ključan je korak ka razumevanju načina na koje bismo u budućnosti mogli da smanjimo opterećenje koje ova bolest nosi.“
Nalazi se nadovezuju na niz istraživanja koja potvrđuju da adresa stanovanja utiče na izloženost faktorima iz životne sredine, a samim tim i na zdravlje. Naučnici su i ranije povezivali mesto stanovanja sa rizikom od demencije, ali i sa brzinom starenja i kvalitetom ishrane.
Analiza podataka miliona Amerikanaca
Kada je reč o Parkinsonovoj bolesti, poznati faktori rizika iz životne sredine uključuju zagađenje vazduha, mikroplastiku i pesticide. To znači da čak i lokacije koje naizgled nisu opasne mogu predstavljati zdravstveni rizik zbog hemijskih jedinjenja u okolini.
Na primer, studija iz 2025. godine pokazala je da je život u blizini golf terena povezan sa većim rizikom od Parkinsonove bolesti, verovatno zbog pesticida koji se koriste za održavanje travnjaka.
Neki od autora te studije sada su se usmerili na radnje za hemijsko čišćenje. Analizirali su podatke američkog zdravstvenog sistema Mediker za više od 19 miliona osoba starijih od 67 godina u periodu od 2016. do 2018. godine. U tom uzorku bilo je oko 180.000 ljudi sa dijagnozom Parkinsonove bolesti.
Nakon što su uzeli u obzir faktore poput starosti, pola, rase i prihoda, istraživači su utvrdili da osobe koje žive u krugu od 150 metara od radnji za hemijsko čišćenje imaju 14 odsto veći rizik od Parkinsonove bolesti u odnosu na one koji žive na udaljenosti od 6,4 do 8 kilometara.
Rizik je bio još veći — 23 odsto — kod pacijenata sa izraženim problemima sa hodanjem i kretanjem. Kod oblika bolesti povezanog sa demencijom rizik je iznosio 25 odsto, iako je u toj podgrupi povezanost sa udaljenošću bila manje izražena.
Važno je napomenuti da rezultati pokazuju korelaciju, a ne uzročno-posledičnu vezu. Studija ne dokazuje da radnji za hemijsko čišćenje ili rastvarači poput TCE-a direktno izazivaju bolest, ali se nalazi ipak smatraju zabrinjavajućim.
Ograničenja i implikacije studije
„Naša mapa korelacije na nivou okruga otkrila je dosledan obrazac širom SAD koji povezuje blizinu mesta stanovanja radnji za hemijsko čišćenje sa rizikom od Parkinsonove bolesti“, navode autori u studiji.
„Ti prostorni obrasci ukazuju na to da bi neki regioni mogli biti posebno izloženi zagađenju iz čistionica, što verovatno odražava razlike u riziku od prodiranja isparenja zbog starije infrastrukture, geoloških karakteristika ili gustine naseljenosti.“
Autori studije svesni su i određenih ograničenja. Na primer, podaci o lokacijama više od 30.000 radnji za hemijsko čišćenje potiču iz 2013. godine i ne sadrže precizne informacije o količini korišćenog TCE-a i drugih hemikalija, kao ni o karakteristikama zgrada ili intenzitetu poslovanja.
Uprkos tome, istraživači smatraju da, imajući u vidu već poznate razmere problema, ovi nalazi predstavljaju dodatni dokaz o ozbiljnosti situacije.
„Naši rezultati ukazuju na to da hemikalije iz čistionica mogu kontaminirati okolna naselja i tako doprineti riziku od Parkinsonove bolesti“, zaključuju autori. „Ova studija pruža dokaze koji podržavaju potrebu za ciljanim praćenjem bolesti i daljim istraživanjem životne sredine radi moguće sanacije.“
