https://lat.sputnikportal.rs/20260118/autor-knjige-o-bombardovanju-srj-slucaj-grenland-je-povratak-politici-teritorijalnog-sirenja-1194899405.html
Autor knjige o bombardovanju SRJ: „Slučaj Grenland“ je povratak politici teritorijalnog širenja
Autor knjige o bombardovanju SRJ: „Slučaj Grenland“ je povratak politici teritorijalnog širenja
Sputnik Srbija
Dr Džordž Samjueli, viši istraživački saradnik Instituta za globalnu politiku i autor knjige „Bombe za mir: NATO-ov humanitarni rat protiv Jugoslavije“... 18.01.2026, Sputnik Srbija
2026-01-18T13:43+0100
2026-01-18T13:43+0100
2026-01-18T13:43+0100
svet
svet – politika
sad
grenland
https://cdn1.img.sputnikportal.rs/img/07ea/01/0e/1194761519_0:160:3072:1888_1920x0_80_0_0_46e65e1e7aa3684c8902c6ac85db4219.jpg
Može li se potencijalna kupovina Grenlanda posmatrati kao nastavak klasične tradicije teritorijalne ekspanzije SAD u 19. i ranom 20. veku? Može li se to opisati kao oblik američkog „neoimperijalizma“ u 21. veku i da li se slučaj Grenlanda uklapa u taj koncept?„Potencijalna kupovina Grenlanda svakako se može posmatrati kao nastavak klasične tradicije teritorijalne ekspanzije Sjedinjenih Država, koja datira još od kupovine Luizijane za vreme Tomasa Džefersona, a obuhvata i kupovinu Aljaske u 19. veku, kao i pripajanje Havaja. Ukoliko bi takva akvizicija bila uspešna, ona bi se jasno uklopila u taj istorijski kontinuitet. Ipak, ne bih to nužno nazvao neoimperijalizmom, jer taj pojam podrazumeva stvaranje imperije. S obzirom na to da se čini da je namera integracija Grenlanda u Sjedinjene Države ili njegovo zadržavanje kao teritorije slične Portoriku, reč je pre o povratku politici teritorijalnog širenja nego o izgradnji klasične imperije“.Kada bi Sjedinjene Države postale druga najveća zemlja na svetu po površini, kako bi to uticalo na njihov geopolitički status i ulogu u globalnom sistemu?„Čak i ako bi Sjedinjene Države ovom akvizicijom postale druga najveća zemlja na svetu po površini, to ne bi suštinski promenilo njihovu ulogu u globalnom sistemu. SAD su već vodeća sila u ekonomskom, finansijskom i vojnom smislu. Pored toga, veliki deo Grenlanda je nenaseljiv i izuzetno hladan, što znači da je malo verovatno da bi privukao značajniji broj stanovnika i da bi, po američkim standardima, ostao slabo naseljen. Iako bi se teritorija SAD značajno proširila, primarna vrednost Grenlanda bila bi u vojne svrhe i u eksploataciji sirovina.“„Iako bi kupovina Grenlanda olakšala američko delovanje na Arktiku, Sjedinjene Države su već značajna arktička sila. Kako se led bude topio i konkurencija oko resursa pojačavala u narednim decenijama, SAD će ostati važan akter bez obzira na pitanje vlasništva. Ova inicijativa deluje kao deo grandiozne vizije, ali treba imati u vidu da Sjedinjene Države već sada mogu da ostvare većinu svojih strateških ciljeva u postojećim okolnostima. Na osnovu ugovora sa Danskom iz 1951. godine, SAD već imaju mogućnost da šire svoje vojno prisustvo i bave se eksploatacijom resursa. S obzirom na to da je Danska kooperativan partner, formalno vlasništvo nad Grenlandom ne bi značajno promenilo stratešku budućnost Sjedinjenih Država.“Može li takav potez dovesti do preispitivanja sfera uticaja na Arktiku i pojačati konkurenciju između SAD, Rusije i Kine?„Takav potez svakako bi mogao da dovede do preispitivanja sfera uticaja i pojača konkurenciju između Sjedinjenih Država, Rusije i Kine. Ipak, ta konkurencija je već prilično intenzivna zbog topljenja leda, koje omogućava lakšu eksploataciju sirovina i otvara arktičke pomorske puteve. Iako bi kupovina Grenlanda mogla dodatno pojačati te tenzije, važno je napomenuti da Rusija i Kina već znaju da ugovor iz 1951. godine omogućava SAD da slobodno deluju na toj teritoriji. Shodno tome, težnja ka formalnom vlasništvu više je povezana sa grandioznom vizijom američke ekspanzije nego sa suštinskom promenom strateških sposobnosti. Bez obzira na to da li Sjedinjene Države zvanično preuzmu Grenland ili ne, one su ionako bile predodređene da budu jedan od glavnih aktera na Arktiku u uslovima rastuće regionalne konkurencije. U konačnici, ova situacija više odražava težnju ka simboličkom nacionalnom prestižu nego realnu potrebu za očuvanjem američkog uticaja na severu.“Pogledajte i:
https://lat.sputnikportal.rs/20260118/kako-bi-americki-predsednik-mogao-da-udje-u-istoriju-rame-uz-rame-sa-polkom-i-mekinlijem--1194895754.html
sad
grenland
Sputnik Srbija
feedback.rs@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Sputnik Srbija
feedback.rs@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Vesti
sr_RS
Sputnik Srbija
feedback.rs@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Srbija
feedback.rs@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
svet – politika, sad, grenland
svet – politika, sad, grenland
Autor knjige o bombardovanju SRJ: „Slučaj Grenland“ je povratak politici teritorijalnog širenja
Dr Džordž Samjueli, viši istraživački saradnik Instituta za globalnu politiku i autor knjige „Bombe za mir: NATO-ov humanitarni rat protiv Jugoslavije“, prokomentarisao je za Sputnjik internešenel imperijalne ambicije Sjedinjenih Američkih Država u vezi sa Grenlandom.
Može li se potencijalna kupovina Grenlanda posmatrati kao nastavak klasične tradicije teritorijalne ekspanzije SAD u 19. i ranom 20. veku? Može li se to opisati kao oblik američkog „neoimperijalizma“ u 21. veku i da li se slučaj Grenlanda uklapa u taj koncept?
„Potencijalna kupovina Grenlanda svakako se može posmatrati kao nastavak klasične tradicije teritorijalne ekspanzije Sjedinjenih Država, koja datira još od kupovine Luizijane za vreme Tomasa Džefersona, a obuhvata i kupovinu Aljaske u 19. veku, kao i pripajanje Havaja. Ukoliko bi takva akvizicija bila uspešna, ona bi se jasno uklopila u taj istorijski kontinuitet. Ipak, ne bih to nužno nazvao neoimperijalizmom, jer taj pojam podrazumeva stvaranje imperije. S obzirom na to da se čini da je namera integracija Grenlanda u Sjedinjene Države ili njegovo zadržavanje kao teritorije slične Portoriku, reč je pre o povratku politici teritorijalnog širenja nego o izgradnji klasične imperije“.
Kada bi Sjedinjene Države postale druga najveća zemlja na svetu po površini, kako bi to uticalo na njihov geopolitički status i ulogu u globalnom sistemu?
„Čak i ako bi Sjedinjene Države ovom akvizicijom postale druga najveća zemlja na svetu po površini, to ne bi suštinski promenilo njihovu ulogu u globalnom sistemu. SAD su već vodeća sila u ekonomskom, finansijskom i vojnom smislu. Pored toga, veliki deo Grenlanda je nenaseljiv i izuzetno hladan, što znači da je malo verovatno da bi privukao značajniji broj stanovnika i da bi, po američkim standardima, ostao slabo naseljen. Iako bi se teritorija SAD značajno proširila, primarna vrednost Grenlanda bila bi u vojne svrhe i u eksploataciji sirovina.“
„Iako bi kupovina Grenlanda olakšala američko delovanje na Arktiku, Sjedinjene Države su već značajna arktička sila. Kako se led bude topio i konkurencija oko resursa pojačavala u narednim decenijama, SAD će ostati važan akter bez obzira na pitanje vlasništva. Ova inicijativa deluje kao deo grandiozne vizije, ali treba imati u vidu da Sjedinjene Države već sada mogu da ostvare većinu svojih strateških ciljeva u postojećim okolnostima. Na osnovu ugovora sa Danskom iz 1951. godine, SAD već imaju mogućnost da šire svoje vojno prisustvo i bave se eksploatacijom resursa. S obzirom na to da je Danska kooperativan partner, formalno vlasništvo nad Grenlandom ne bi značajno promenilo stratešku budućnost Sjedinjenih Država.“
Može li takav potez dovesti do preispitivanja sfera uticaja na Arktiku i pojačati konkurenciju između SAD, Rusije i Kine?
„Takav potez svakako bi mogao da dovede do preispitivanja sfera uticaja i pojača konkurenciju između Sjedinjenih Država, Rusije i Kine. Ipak, ta konkurencija je već prilično intenzivna zbog topljenja leda, koje omogućava lakšu eksploataciju sirovina i otvara arktičke pomorske puteve. Iako bi kupovina Grenlanda mogla dodatno pojačati te tenzije, važno je napomenuti da Rusija i Kina već znaju da ugovor iz 1951. godine omogućava SAD da slobodno deluju na toj teritoriji. Shodno tome, težnja ka formalnom vlasništvu više je povezana sa grandioznom vizijom američke ekspanzije nego sa suštinskom promenom strateških sposobnosti. Bez obzira na to da li Sjedinjene Države zvanično preuzmu Grenland ili ne, one su ionako bile predodređene da budu jedan od glavnih aktera na Arktiku u uslovima rastuće regionalne konkurencije. U konačnici, ova situacija više odražava težnju ka simboličkom nacionalnom prestižu nego realnu potrebu za očuvanjem američkog uticaja na severu.“
