Tasmanijski tigar na korak od povratka: San o oživljavanju izumrle vrste postaje stvarnost
CC0 / Slika generisana veštačkom inteligencijom /
Pratite nas
Američka biotehnološka kompanija „Colosal Biosciences“ i australijski naučnici tvrde da su na pragu oživljavanja tasmanijskog tigra, izumrlog pre skoro 90 godina. Iako su objavili niz naučnih radova, deo stručne javnosti je skeptičan i obrezan.
Tasmanijski tigar, poznat i kao tilacin, bio je torbarski predator sa prugama na leđima, poslednji put viđen 1936. godine kada je poslednja poznata jedinka uginula u zoološkom vrtu u Hobartu. Lovljen do istrebljenja zbog navodne pretnje stočarstvu, postao je simbol izumiranja. Danas, ideja o njegovom povratku više ne pripada isključivo naučnoj fantastici.
Genetska slagalica bez presedana
Tim kompanije „Colosall“ tvrdi da je rekonstruisao genom tilacina sa preciznošću većom od 99,9 odsto, što ga čini najkompletnijim drevnim genomom do danas. Uspeh je omogućen zahvaljujući izuzetno očuvanom primerku - glavi tilacina staroj 110 godina čuvanoj u etanolu. Za razliku od većine drevnih uzoraka, ovaj je zadržao duge sekvence DNK.
Pored toga, naučnici su uspeli da izoluju i molekule RNK, koji su znatno nestabilniji. RNK pruža uvid u to koji su geni bili aktivni.
„Sa ovim resursom moći ćemo da utvrdimo šta je tilacin mogao da okusi, omiriše, kakav je vid imao, pa čak i kako je funkcionisao njegov mozak“, objasnio je profesor Endru Pask sa Univerziteta u Melburnu.
Od miša do tigra: Put kroz DNK
Posedovanje genetskog koda je samo prvi korak. Plan podrazumeva korišćenje tehnologije CRISPR za izmenu genoma najbližeg živog srodnika tilacina – debelorepog dunarta, malog torbara veličine miša. Upoređivanjem genoma, istraživači identifikuju ključne razlike i potom „prepravljaju“ DNK dunarta.
Tim je već izvršio više od 300 jedinstvenih genetskih izmena u ćelijama dunarta. Paralelno su ostvareni i pionirski koraci u asistiranoj reproduktivnoj tehnologiji. Naučnici su razvili metode za indukciju ovulacije kod dunarta i uspeli da odgaje embrione u veštačkom uređaju nalik materici. Ove tehnologije bi mogle imati primenu u očuvanju ugroženih torbara, poput tasmanijskog đavola.
Glasovi sumnje i etičke dileme
Uprkos optimizmu, mnogi naučnici pozivaju na oprez, a glavni prigovor je nedostatak recenziranih naučnih radova.
„Volela bih da vidim objavljene podatke pre nego što se previše uzbudim“, izjavila je Parvinder Kaur, direktor DNA Australija.
Drugi su skeptičniji u pogledu izvodljivosti projekta.
Last week was a major moment for Colossal. With a major new investment in de-extinction comes major progress for our key projects. This is just a small sampling of some of the progress we've made on the thylacine project with much more to come. 🧵👇 Stay tuned for updates on our other keystone species 🦣🐅🦤
— Colossal Biosciences® (@colossal) January 21, 2025
Kristofer Helgen, naučnik u Australijskom muzeju, smatra da je savršen genom „mali deo slagalice“ i ne predstavlja priručnik za sastavljanje životinje.
On ističe da su tilacin i dunart razdvojeni sa 40 miliona godina evolucije, upoređujući pokušaj sa uređivanjem genoma psa kako bi se dobila mačka, prenosi RTS.
Projekat otvara i brojna etička pitanja: da li bi novac bio bolje potrošen na očuvanje postojećih vrsta i kakva bi bila dobrobit životinja stvorenih u laboratoriji? Dok jedni vide „vaskrsnuće“ tilacina kao ispravljanje istorijske nepravde, drugi ga nazivaju „naukom iz bajke“.
Pogledajte i:
