Mesto u Srbiji kojim su najveće srednjevekovne sile želele da zagospodare
Mesto u Srbiji kojim su najveće srednjevekovne sile želele da zagospodare
Sputnik Srbija
Na mestu gde je Dunav najširi, na strmim Ridanskim liticima, poput večito budnog stražara, pored kojeg niko ne može da sklizne u Đerdapsku klisuru, vekovima... 03.10.2026, Sputnik Srbija
Na mestu gde je Dunav najširi, na strmim Ridanskim liticima, poput večito budnog stražara, pored kojeg niko ne može da sklizne u Đerdapsku klisuru, vekovima stoji tvrđava, o čijem se postanku, graditelju, imenu, malo toga zna, a puno nagađa.
Golubačka tvrđava – mesto gde se prepliću istorija i legenda, utvrđenje kojim su najveće srednjevekovne sile
želele da zagospodare, tvrđava čije zidine "pripovedaju" priču o prohujalim vekovima svakome ko ih ume čuti i saslušati
Izgrađena na samom ulazu u Đerdapsku klisuru, na mestu sa koga se mogao kontrolisati i vodeni i kopneni put koji je povezivao istok i zapad, tvrđava je od svog postanka predstavljala izuzetno važno srednjevekovno utvrđenje
Tvrđava je izgrađena na pažljivo odabranoj lokaciji gde se za njenu zaštitu pobrinula i sama priroda. Naime, utvrđenje je sa jedne strane štitio Dunav, a sa druge nepristupačne Ridanske litice
Svojom osnovom nepravilnog oblika, utvrđenje prati liniju litica ostavljajući sužen izbor kada je u pitanju pristup tvrđavi. Ulaz u tvrđavu bio je sa zapadne strane kroz Glavnu kapiju do koje je vodio drveni most iznad jarka ispunjenog vodom i sa rečne obale.
Tokom svoje burne istorije istorije, prelazila je iz ruke u ruku tadašnjih pograničnih sila, najpre Ugarske i Srbije, a potom i Otomanskog carstva koje su se stalno borile za kontrolu i prevlast nad državnim granicama
Tačnih podataka o vremenu izgradnje tvrđave nema, ali se na osnovu oskudnih materijalnih dokaza pretpostavlja da je u prvoj polovini 14. veka podigao nepoznati srpski velikaš.
Svaka od kula je imala svoju funkciju i namenu, pa su tako jedne služile kao osmatračnice, druge za smeštaj posade, treće su imale finkciju da brane ulznu kapiju, a u jednoj od kula se nalazila i kapela
Glavna i najviša kula tvrđave je donžon kula, poznata i kao Šešir kula, smeštena na najvišem vrhu litice. Legenda kaže da je u njoj bila zatočena lepa vizantijska carica Jelena, čije su jedino društvo bili golubovi.
Legenda je jedno, a prava svrha najviših kula u tvrđavama potpuno drugo, pa je najviša kula najverovatnije bila najvažnije utvrđenje unutar tvrđave u koje se, u slučaju da napadači probiju kapiju i osvoje spoljne bedeme, branioci mogu povući.
Neposredno uz utvrđenje nalazilo se civilno naselje čiji su stanovništvo mahom činili trgovci i zanatlije. Prilikom arheoloških iskopavanja otkriveni su ostaci dve krečnjačke peći, kao i dve zgrade u kojima su po pretpostavkama bile radionice
Prvi pomen Golubačke tvrđave nalazimo u ugarskim pisanim izvorima iz 1335. godine. Pretpostavlja se da je u vreme Kosovskog boja, utvrđenje bilo u srpskim rukama, i da su ga Osmanlije 1390. godine nakratko zauzele, da bi dve godine kasnije prešlo u ugarske ruke
Nakon bitke kod Angore 1402. godine i poraza Bajazita Prvog od strane Tatara, ugarski kralj predaje Golubac sa još nekoliko utvrđenih gradova srpskom despotu Stefanu Lazareviću (kao vazalu ugarske krune).
Uviđajući strateški značaj utvrđenja, despot Stefan je naredne dve decenije radio na jačanju, obnavljanju i proširenju, kako tvrđave tako i njenog predgrađa, pa tako Golubac ponovo postaje zanatsko i trgovačko središte tog dela Podunavlja.
Nakon smrti despota Stefana 1427. godine, utvrđenje, umesto da bude u srpskim ili ugarskim rukama, pada pod vlast Osmanlija. Naime, usled nesuglasica sa despotom Đurađom Brankovićem, tadašanji zapovednik grada vojvoda Jeremija, prodaje utvrđenje Turcima za 12.000 dukata.
Ugarski kralj Žigmund je sledeće 1428. godine pokušao da zauzme utvrđenje, ali je doživeo katastrofalan poraz. Neuspeh ove velike opsade i potonje povlačenje hrišćanske vojske ostavili su lokalno stanovništvo na milost i nemilost pobednicima
U samom boju poginuo je i čuveni junak Zaviša Crni. Prema istorijskim zapisima, Turci su odmah po preuzimanju utvrđenja počeli žestoko da „plene Braničevo“ odvodeći civilno srpsko stanovništvo na tržnice roblja širom Osmanskog carstva.
Nakon osvajanja tvrđave, Osmanlije su Golubac pretvorile u snažnu pograničnu osmansku vojnu bazu iz koje su vršili upade i pljačkaške pohode na preostale srpske teritorije i preko Dunava u Ugarsku
Utvrđenje su ojačali izgradnjom još jedne kule u priobalnom pojasu Tvrđave. Osmougaonom kulom dominiraju otvori za topove na dva nivoa te stoga ona danas nosi naziv -Topovska kula
Sa manjim pauzama, Osmanlije su utvrđenjem gospodarili sve do druge polovine 19. veka, tačnije do 1867. godine, kada je Golubački grad ušao u sastav Kneževine Srbije, a Turci iz njega proterani da se nikada ne vrate (sem kao turisti)
Nakon nedavne rekonstrukcije, Golubačka tvrđava je postala omiljeno mesto kako stranih, tako i domaćih posetilaca koji svakodnevno u velikom broju posećuju ovu srednjevekovnu lepoticu
Pristup ćaskanju je blokiran zbog narušavanja pravila.
Ponovo možete da učestvujete za:∞.
Ako se ne slažete sa blokiranjem, koristite formular za povratne informacije
Razgovor je završen. U diskusiji možete učestvovati 24 sata od objavljivanja članka.
