https://lat.sputnikportal.rs/20261002/rupa-velicine-portugalije-otvorila-se-u-zaledjenom-moru-antarktika-naucnici-otkrili-uzrok-1203977221.html
Rupa veličine Portugalije otvorila se u zaleđenom moru Antarktika: Naučnici otkrili uzrok
Rupa veličine Portugalije otvorila se u zaleđenom moru Antarktika: Naučnici otkrili uzrok
Sputnik Srbija
Ogromna rupa površine 89.121 kvadratni kilometar, približno veličine Portugalije, otvorila se u avgustu 2024. godine u inače potpuno zaleđenom moru u istočnom... 02.10.2026, Sputnik Srbija
2026-10-02T23:00+0200
2026-10-02T23:00+0200
2026-10-02T23:00+0200
nauka i tehnologija
nauka i tehnologija
društvo
antarktik
https://cdn1.img.sputnikportal.rs/img/07ea/08/08/1202134203_0:80:1536:944_1920x0_80_0_0_cf07ff2860255ea1063f075a9c2f71ea.png
U zalivu Brajd, koji je u to doba godine inače potpuno zaleđen, nastala je ogromna rupa.Satelitski snimci potvrdili su pojavu koju naučnici na tom području nikada ranije nisu zabeležili, prenosi „Sajens alert“.Kombinacija ekstremnih vremenskih prilikaIndijski istraživački tim pod vođstvom geonaučnika Džibandžjotija Svejna utvrdio je da je polinija nastala zbog niza ekstremnih vremenskih uslova, pre svega snažnih atmosferskih reka i morskih toplotnih talasa.U periodu od jula do avgusta 2024. godine zabeleženo je šest takvih atmosferskih reka koje su donosile topao i vlažan vazduh. Naučnici navode da je reč o jednom od najjačih zabeleženih prenosa vlage usred zime.Te pojave, kako objašnjavaju autori, uzrokovale su pojačano zračenje toplote prema površini, zagrevanje atmosfere i topli sneg, što je sprečilo stvaranje leda.Ekmanovo usisavanje nastaje kada vetar pomera velike mase površinske vode. U ovom slučaju proces je na površinu podigao duboku cirkumpolarnu vodu, koja je toplija od površinske vode u to doba godine i time je zaustavila njeno smrzavanje.Sve češća pojava u budućnostiSvejn i njegov tim predviđaju da će ovakve polinije na Antarktiku postati češće. Klimatske promene, navode, jačaju atmosferske reke, uzrokuju češće i dugotrajnije toplotne talase u vazduhu i moru te zagrevaju gornje slojeve Južnog okeana.Antarktik je 2024. imao drugu najnižu zabeleženu razinu zimskog morskog leda, odmah iza rekordne 2023. godine. Četiri najniža nivoa u istoriji merenja zabeležena su u poslednje četiri godine. U junu 2024. nije se zaledilo ni veliko područje Belingshauzenovog mora, na zapadnoj strani Antarktičkog poluostrva, gde je otvorenim ostao deo okeana veličine Francuske.Posledice za celu planetuMorski led pluta na okeanu i njegovo otapanje ne utiče direktno na nivo mora. Međutim, on deluje kao zaštitni pojas oko ledenih ploča i glečera na kopnu, čije bi otapanje ubrzalo porast nivoa mora.Naučnike brine što će bez tog ledenog prstena veći deo antarktičkog ledenog pokrivača biti izložen sve toplijoj okeanskoj vodi. Morski led je ključan i za antarktičke ekosisteme jer od njegovog postojanja zavise lanci ishrane koji utiču na veliki deo svetskih okeana.Postoje jasni dokazi da su ove promene globalne klime posledica ljudskih aktivnosti, prvenstveno sagorevanja fosilnih goriva. To ujedno znači da je moguće promeniti smer ovih trendova.Istraživanje je objavljeno u naučnom časopisu „Geophysical Research Letters“.Pogledajte i:
antarktik
Sputnik Srbija
feedback.rs@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Sputnik Srbija
feedback.rs@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Vesti
sr_RS
Sputnik Srbija
feedback.rs@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Srbija
feedback.rs@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
nauka i tehnologija, društvo, antarktik
nauka i tehnologija, društvo, antarktik
Rupa veličine Portugalije otvorila se u zaleđenom moru Antarktika: Naučnici otkrili uzrok
Ogromna rupa površine 89.121 kvadratni kilometar, približno veličine Portugalije, otvorila se u avgustu 2024. godine u inače potpuno zaleđenom moru u istočnom Antarktiku, a naučnici su sada utvrdili da su njenom nastanku doprineli snažne atmosferske reke, morski toplotni talasi i podizanje toplije vode iz dubina okeana.
U zalivu Brajd, koji je u to doba godine inače potpuno zaleđen, nastala je ogromna rupa.
Satelitski snimci potvrdili su pojavu koju naučnici na tom području nikada ranije nisu zabeležili,
prenosi „Sajens alert“.
Kombinacija ekstremnih vremenskih prilika
Indijski istraživački tim pod vođstvom geonaučnika Džibandžjotija Svejna utvrdio je da je polinija nastala zbog niza ekstremnih vremenskih uslova, pre svega snažnih atmosferskih reka i morskih toplotnih talasa.
U periodu od jula do avgusta 2024. godine zabeleženo je šest takvih atmosferskih reka koje su donosile topao i vlažan vazduh. Naučnici navode da je reč o jednom od najjačih zabeleženih prenosa vlage usred zime.
„Niz intenzivnih atmosferskih reka, poznatih kao ’reke na nebu’, preneo je velike količine vlage iz nižih geografskih širina prema Antarktiku. Istovremeno je stalno strujanje prema jugu potiskivalo morski led prema polu“, pojašnjavaju autori studije.
Te pojave, kako objašnjavaju autori, uzrokovale su pojačano zračenje toplote prema površini, zagrevanje atmosfere i topli sneg, što je sprečilo stvaranje leda.
„Istovremeno su snažni vetrovi izazvali Ekmanovo usisavanje, koje podiže topliju dubinsku vodu prema površini i tako doprinosi zagrevanju gornjeg sloja okeana. Dugotrajni morski toplotni talasi dodatno su usporili zaleđivanje“, stoji u studiji.
Ekmanovo usisavanje nastaje kada vetar pomera velike mase površinske vode. U ovom slučaju proces je na površinu podigao duboku cirkumpolarnu vodu, koja je toplija od površinske vode u to doba godine i time je zaustavila njeno smrzavanje.
Sve češća pojava u budućnosti
Svejn i njegov tim predviđaju da će ovakve polinije na Antarktiku postati češće. Klimatske promene, navode, jačaju atmosferske reke, uzrokuju češće i dugotrajnije toplotne talase u vazduhu i moru te zagrevaju gornje slojeve Južnog okeana.
„Nizak nivo morskog leda i stvaranje polinija mogli bi postati uobičajeni u regionima gde je led istorijski bio stabilan“, zaključuje tim u svom radu.
Antarktik je 2024. imao drugu najnižu zabeleženu razinu zimskog morskog leda, odmah iza rekordne 2023. godine. Četiri najniža nivoa u istoriji merenja zabeležena su u poslednje četiri godine. U junu 2024. nije se zaledilo ni veliko područje Belingshauzenovog mora, na zapadnoj strani Antarktičkog poluostrva, gde je otvorenim ostao deo okeana veličine Francuske.
Posledice za celu planetu
Morski led pluta na okeanu i njegovo otapanje ne utiče direktno na nivo mora. Međutim, on deluje kao zaštitni pojas oko ledenih ploča i glečera na kopnu, čije bi otapanje ubrzalo porast nivoa mora.
Naučnike brine što će bez tog ledenog prstena veći deo antarktičkog ledenog pokrivača biti izložen sve toplijoj okeanskoj vodi. Morski led je ključan i za antarktičke ekosisteme jer od njegovog postojanja zavise lanci ishrane koji utiču na veliki deo svetskih okeana.
Postoje jasni dokazi da su ove promene globalne klime posledica ljudskih aktivnosti, prvenstveno sagorevanja fosilnih goriva. To ujedno znači da je moguće promeniti smer ovih trendova.
Istraživanje je
objavljeno u naučnom časopisu
„Geophysical Research Letters“.
