Deo najstarijeg mirovnog sporazuma u istoriji otkriven u Hatuši /foto/
CC0 / Slika generisane veštačkom inteligencijom /
Pratite nas
Fragment glinene pločice ispisane klinastim pismom pronađen je u nekadašnjoj hetitskoj prestonici Hatuši u Čorumu. Utvrđeno je da je to jedan od primeraka mirovnog sporazuma iz Kadeša, potpisanog oko 1269. godine pre nove ere između egipatskog faraona Ramzesa II i hetitskog vladara Hatušiliša III.
„Pronašli smo trag mira star hiljadama godina na tlu Anadolije“, rekao je Mehmet Nuri Ersoj, ministar kulture i turizma Turske, u saopštenju tog ministarstva.
Tokom iskopavanja na lokalitetu Bogazkej/Hatuša u okrugu Bogazkale u Čorumu, iz zemlje je izvučen novi fragment pločice koji pripada mirovnom sporazumu iz Kadeša, jednom od najvažnijih dokumenata u istoriji svetske diplomatije.
Naučnim analizama je utvrđeno da fragment, otkriven u Bujukadeu, gde se nalazila palata hetitskog kralja, pripada prednjoj strani jednog od primeraka ugovora ispisanih akadskim klinastim pismom.
🚨 A striking detail shedding light on our modern world has emerged from history's oldest peace treaty! A new cuneiform tablet fragment of the Treaty of Kadesh was found during the Büyükkale excavations in Hattusa, Çorum. The text holds unique provisions commanding that the homes… pic.twitter.com/IxTcYjOiyB
— Timeless Curiosities ✨ (@XzeokaX) September 21, 2026
Ministar Ersoj ovo otkriće podelio je i na društvenim mrežama.
„Ovo vredno otkriće, koje smo podelili s javnošću 21. septembra, na Svetski dan mira, još jednom podseća koliko je Anadolija ukorenjena u istoriju mira i diplomatije. Ovo nasleđe, koje je preživelo hiljade godina, podseća nas na odgovornost da čuvamo ljudski život i dostojanstvo“, naveo je on, između ostalog, u postu.
Najstariji poznati mirovni sporazum
Hetiti ili Heti jedan su od naroda Male Azije koji je u starom veku stvorio moćnu državu i u jednom trenutku uspeo da uzdrma dva carstva – Vavilonsko i Egipatsko. Primera radi, bitka kod Kadeša 1274. godine pre nove ere između Heta i Egipta smatra se jednom od najvećih bitaka tog doba, a nekoliko godina nakon nje Ramzes II i Hatušiliš III potpisali su najstariji poznati mirovni sporazum u istoriji. Ipak, mnogo toga o ovom narodu i toj državi nije poznato.
„Od oko 1650. do 1200. godine pre nove ere srednjom Anadolijom (i oblastima u široj okolini) vladali su kraljevi „zemlje Hati“, sa sedištem u velikoj utvrđenoj prestonici Hatuši (Bogaskej), severno od reke Halisa; ali dinastija je izgleda potekla iz Kušare. Problem u istoriji starog istoka predstavlja pokušaj da se objasni kako je nastalo hetitsko kraljevstvo pošto ne postoje pisana svedočanstva od kraja perioda asirskih trgovačkih naselja do pojave ove potpuno razvijene i moćne države. Takođe, arheološke nalaze teško je povezati sa istorijskim događajima“, piše Ameli Kurt u knjizi „Stari istok“.
Mirovni sporazum sačuvan je zahvaljujući natpisima u dva drevna grada. Arheolozi su početkom 19. veka otkrili sporazum napisan hijeroglifima na zidovima hrama posvećenog Ramzesu II u Tebi (Luksoru). Fragmenti teksta pisanog akadskim klinastim pismom prvi put su identifikovani u Hatuši početkom 20. veka.
Odredbe o izbeglicama
Novi nalaz sadrži deo sporazuma koji se odnosi na odredbe o postupanju prema ljudima koji beže iz zemlje jedne strane i traže utočište u drugoj, a koje su obuhvaćene članovima 12–20 ugovora.
U čitljivim delovima teksta, koji ima polomljene i nedostajuće delove, pominju se osobe koje beže iz Egipta i zemlje Hati, kao i izrazi koji nalažu da se domovi ne smeju uništavati.
Pogledajte i:
