https://lat.sputnikportal.rs/20260904/istrazena-olupina-broda-kod-albanije-posle-osam-i-po-decenija-otkrivena-neocekivana-tajna-1203054646.html
Istražena olupina broda kod Albanije: Posle osam i po decenija otkrivena neočekivana tajna
Istražena olupina broda kod Albanije: Posle osam i po decenija otkrivena neočekivana tajna
Sputnik Srbija
Olupina bolničkog broda „Po“, potopljenog nadomak obale Albanije tokom Drugog svetskog rata, danas je postala svojevrsni veštački greben. Na njenoj površini buja... 04.09.2026, Sputnik Srbija
2026-09-04T22:30+0200
2026-09-04T22:30+0200
2026-09-04T22:30+0200
nauka i tehnologija
nauka i tehnologija
društvo
arheologija
https://cdn1.img.sputnikportal.rs/img/07ea/03/1e/1197524197_0:127:1169:784_1920x0_80_0_0_e4417559ab7e972751394d3d17c950fe.jpg
Na dnu Jadrana, nedaleko od Valonskog zaliva, leži brod koji je tokom decenija postao deo jednog sasvim drugačijeg sveta. Bolničko plovilo potonulo je 1941. godine, pošto ga je tokom rata torpedovao avion britanske mornaričke avijacije „Feri Svordfiš“.Prema istraživanju objavljenom u časopisu „Frontiers in Ocean Sustainability“, više od 80 odsto površine olupine prekriveno je morskim životom.Pojava u kojoj potopljene strukture privlače i omogućavaju naseljavanje morskih organizama poznata je kao „efekat veštačkog grebena“. Pukotine, šupljine i udubljenja mogu da služe kao skloništa, dok alge i drugi organizmi koji rastu na površini obezbeđuju dodatni izvor hrane.Riba lav među stanovnicima olupineMeđu stanovnicima olupine našla se i riba lav (Pterois miles), vrsta koja prirodno ne pripada Jadranskom moru, već potiče iz toplih priobalnih voda i koralnih grebena zapadnog Indijskog okeana i Crvenog mora.Istraživači su između juna 2022. i septembra 2024. godine zabeležili ove ribe kod olupine, a u jednom trenutku primećeno je čak sedam jedinki istovremeno.Autori studije smatraju da olupine poput „Po“ mogu privlačiti invazivne vrste iz njihovih prirodnih staništa ka umerenijim vodama.On je ukazao na promene saliniteta i neuobičajeno visoke temperature mora, uključujući dugotrajne periode ekstremne toplote.Prisustvo ribe lav deo je šire promene koja zahvata Sredozemlje. Sve veći broj invazivnih vrsta kreće se iz Crvenog mora kroz Suecki kanal, a zatim prodire prema Jadranskom moru. Rast temperatura mora povezuje se sa širenjem njihovog područja rasprostranjenosti.Modunja upozorava da bi ova invazivna vrsta u narednih 10 godina mogla postati „ozbiljan problem“.Neočekivani posetilacIstraživači su oko olupine zabeležili 28 vrsta, kao i jaja koja pripadaju porodici lignji „Ommastrephidae“. Zanimljivo je i prisustvo sredozemne medvedice (Monachus monachus).U avgustu 2023. godine istraživači su snimili medvedicu kako se odmara u zaštićenim šupljinama olupine. Bio je to prvi potvrđeni nalaz ove vrste u Valonskom zalivu od 1996. godine.Sredozemna medvedica se uglavnom razmnožava u zaštićenim morskim pećinama duž sredozemne obale. Međutim, turizam i druge ljudske aktivnosti potisnuli su ove životinje u sve izolovanija staništa, dok dodatnu pretnju predstavljaju ribarske mreže i opasnost od zapetljavanja.Zbog toga naučnici smatraju da medvedica možda koristi veštački greben kao mesto za odmor u situacijama kada su njena prirodna staništa sve više ugrožena.Olupina „Po“ tako je, više od osam decenija nakon potapanja, postala deo morskog ekosistema — mesto koje privlači različite vrste, ali istovremeno pokazuje i promene koje zahvataju Sredozemlje i Jadran.Pogledajte i:
Sputnik Srbija
feedback.rs@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Sputnik Srbija
feedback.rs@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Vesti
sr_RS
Sputnik Srbija
feedback.rs@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Srbija
feedback.rs@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
nauka i tehnologija, društvo, arheologija
nauka i tehnologija, društvo, arheologija
Istražena olupina broda kod Albanije: Posle osam i po decenija otkrivena neočekivana tajna
Olupina bolničkog broda „Po“, potopljenog nadomak obale Albanije tokom Drugog svetskog rata, danas je postala svojevrsni veštački greben. Na njenoj površini buja morski život, a istraživači su u njenim zaklonjenim delovima zabeležili i retke morske vrste.
Na dnu Jadrana, nedaleko od Valonskog zaliva, leži brod koji je tokom decenija postao deo jednog sasvim drugačijeg sveta. Bolničko plovilo potonulo je 1941. godine, pošto ga je tokom rata torpedovao avion britanske mornaričke avijacije „Feri Svordfiš“.
Prema istraživanju
objavljenom u časopisu „
Frontiers in Ocean Sustainability“, više od 80 odsto površine olupine prekriveno je morskim životom.
Pojava u kojoj potopljene strukture privlače i omogućavaju naseljavanje morskih organizama poznata je kao „efekat veštačkog grebena“. Pukotine, šupljine i udubljenja mogu da služe kao skloništa, dok alge i drugi organizmi koji rastu na površini obezbeđuju dodatni izvor hrane.
Riba lav među stanovnicima olupine
Među stanovnicima olupine našla se i riba lav (Pterois miles), vrsta koja prirodno ne pripada Jadranskom moru, već potiče iz toplih priobalnih voda i koralnih grebena zapadnog Indijskog okeana i Crvenog mora.
Istraživači su između juna 2022. i septembra 2024. godine zabeležili ove ribe kod olupine, a u jednom trenutku primećeno je čak sedam jedinki istovremeno.
Autori studije smatraju da olupine poput „Po“ mogu privlačiti invazivne vrste iz njihovih prirodnih staništa ka umerenijim vodama.
„Možda je iznenađujuća brzina kojom se klimatske promene odvijaju, jer one postaju pokretač i dodatno ubrzavaju prodor tropskih i stranih organizama u nova područja“, rekao je Simone Modunja, biolog sa Univerziteta u Ferari i jedan od autora istraživanja.
On je ukazao na promene saliniteta i neuobičajeno visoke temperature mora, uključujući dugotrajne periode ekstremne toplote.
Prisustvo ribe lav deo je šire promene koja zahvata Sredozemlje. Sve veći broj invazivnih vrsta kreće se iz Crvenog mora kroz Suecki kanal, a zatim prodire prema Jadranskom moru. Rast temperatura mora povezuje se sa širenjem njihovog područja rasprostranjenosti.
Modunja upozorava da bi ova invazivna vrsta u narednih 10 godina mogla postati „ozbiljan problem“.
Istraživači su oko olupine zabeležili 28 vrsta, kao i jaja koja pripadaju porodici lignji „Ommastrephidae“. Zanimljivo je i prisustvo sredozemne medvedice (Monachus monachus).
U avgustu 2023. godine istraživači su snimili medvedicu kako se odmara u zaštićenim šupljinama olupine. Bio je to prvi potvrđeni nalaz ove vrste u Valonskom zalivu od 1996. godine.
Sredozemna medvedica se uglavnom razmnožava u zaštićenim morskim pećinama duž sredozemne obale. Međutim, turizam i druge ljudske aktivnosti potisnuli su ove životinje u sve izolovanija staništa, dok dodatnu pretnju predstavljaju ribarske mreže i opasnost od zapetljavanja.
Zbog toga naučnici smatraju da medvedica možda koristi veštački greben kao mesto za odmor u situacijama kada su njena prirodna staništa sve više ugrožena.
Olupina „Po“ tako je, više od osam decenija nakon potapanja, postala deo morskog ekosistema — mesto koje privlači različite vrste, ali istovremeno pokazuje i promene koje zahvataju Sredozemlje i Jadran.
