https://lat.sputnikportal.rs/20260829/parazitske-biljke-kao-genetski-inzenjeri-kradu-i-preoblikuju-korisne-gene-1202833270.html
Parazitske biljke kao genetski inženjeri: Kradu i preoblikuju korisne gene
Parazitske biljke kao genetski inženjeri: Kradu i preoblikuju korisne gene
Sputnik Srbija
Parazitske biljke ne uzimaju od svojih domaćina samo vodu i hranljive materije – ponekad „kradu“ i njihove gene. Nova studija pokazuje da vilina kosica... 29.08.2026, Sputnik Srbija
2026-08-29T22:14+0200
2026-08-29T22:14+0200
2026-08-29T22:14+0200
nauka i tehnologija
društvo
živi svet i genetika
https://cdn1.img.sputnikportal.rs/img/07ea/08/1d/1202833531_0:80:1536:944_1920x0_80_0_0_ed5fbfee739fcfd8ed3b9adaf3caa71e.png
Gen je preuzet procesom poznatim kao horizontalni transfer gena (HGT). Za razliku od običnog nasleđivanja, u kom se geni prenose sa roditelja na potomstvo, HGT omogućava genetskom materijalu da se kreće između nesrodnih organizama.Istraživački tim sa Poljoprivrednog fakulteta Gradskog univerziteta u Osaki istraživao je šta se dešava sa ovim stranim genima nakon što stignu u parazitsku biljku. Praćena je evoluciona istorija gena „CYP81Q“.Naučnici su pronašli dokaze da je „CYP81Q“ prvobitno pripadao drugoj cvetnici iz reda Lamiales — koji uključuje mnoge medicinske i kulinarske biljke — pre nego što je u dalekoj prošlosti prenet u lozu viline kosice. Gen je vilinoj kosici dao nešto korisno, jer „CYP81Q“ učestvuje u proizvodnji sesamina, jedinjenja iz grupe lignana sa antioksidantnim svojstvima.Nakon preuzimanja gena, vilina kosica je dobila sposobnost da sama proizvodi sesamin. Strani gen je tokom vremena u genomu viline kosice izmenjen delovima transpozona, „skačuće DNK”, koji su ubacili DNK viline kosice u „CYP81Q“.Jedna od ovih ubačenih sekvenci je na kraju postala deo novoformiranog introna, dela gena koji je uklonjen iz RNK pre nego što se genetske instrukcije iskoriste za proizvodnju proteina. Uprkos ovim promenama, gen je nastavio da funkcioniše. Preoblikovani „CYP81Q“ je i dalje proizvodio funkcionalni enzim sposoban za sintezu sesamina.Nalaz sugeriše da HGT nije nužno kraj evolucione priče o genu: može nastaviti da evoluira unutar parazita, postajući strukturno integrisan u svoje novo okruženje dok zadržava prvobitnu funkciju.Za parazitske biljke, ovaj proces može biti posebno važan. Njihove direktne veze sa drugim biljkama stvaraju izvanredne prilike da geni pređu granice vrsta. Nakon transfera, ti geni mogu postati sirovi materijal za dalju evolucionu promenu.Priča o „CYP81Q“ prevazilazi puku „krađu” korisnog gena: biljka pretvara pozajmljeni genetski materijal u svoj sopstveni.Pogledajte i:
Sputnik Srbija
feedback.rs@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
2026
Sputnik Srbija
feedback.rs@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Vesti
sr_RS
Sputnik Srbija
feedback.rs@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
Sputnik Srbija
feedback.rs@sputniknews.com
+74956456601
MIA „Rossiya Segodnya“
društvo, živi svet i genetika
društvo, živi svet i genetika
Parazitske biljke kao genetski inženjeri: Kradu i preoblikuju korisne gene
Parazitske biljke ne uzimaju od svojih domaćina samo vodu i hranljive materije – ponekad „kradu“ i njihove gene. Nova studija pokazuje da vilina kosica („Cuscuta“) takve gene ne čuva nepromenjene, već ih tokom miliona godina evolucije prilagođava svom genomu, zadržavajući njihovu prvobitnu funkciju.
Gen je preuzet procesom poznatim kao horizontalni transfer gena (HGT). Za razliku od običnog nasleđivanja, u kom se geni prenose sa roditelja na potomstvo, HGT omogućava genetskom materijalu da se kreće između nesrodnih organizama.
Istraživački tim sa Poljoprivrednog fakulteta Gradskog univerziteta u Osaki istraživao je šta se dešava sa ovim stranim genima nakon što stignu u parazitsku biljku. Praćena je evoluciona istorija gena „CYP81Q“.
Naučnici su pronašli dokaze da je „CYP81Q“ prvobitno pripadao drugoj cvetnici iz reda Lamiales — koji uključuje mnoge medicinske i kulinarske biljke — pre nego što je u dalekoj prošlosti prenet u lozu viline kosice. Gen je vilinoj kosici dao nešto korisno, jer „CYP81Q“ učestvuje u proizvodnji sesamina, jedinjenja iz grupe lignana sa antioksidantnim svojstvima.
Nakon preuzimanja gena, vilina kosica je dobila sposobnost da sama proizvodi sesamin. Strani gen je tokom vremena u genomu viline kosice izmenjen delovima transpozona, „skačuće DNK”, koji su ubacili DNK viline kosice u „CYP81Q“.
Jedna od ovih ubačenih sekvenci je na kraju postala deo novoformiranog introna, dela gena koji je uklonjen iz RNK pre nego što se genetske instrukcije iskoriste za proizvodnju proteina. Uprkos ovim promenama, gen je nastavio da funkcioniše. Preoblikovani „CYP81Q“ je i dalje proizvodio funkcionalni enzim sposoban za sintezu sesamina.
„Ovo je pokazalo da je gen zadržao svoju biološku funkciju uprkos znatnim strukturnim promenama”, kažu autori.
Nalaz sugeriše da HGT nije nužno kraj evolucione priče o genu: može nastaviti da evoluira unutar parazita, postajući strukturno integrisan u svoje novo okruženje dok zadržava prvobitnu funkciju.
„Obično je HGT bakterijski proces. Naši nalazi su dodatan dokaz da je prisutan i kod biljaka”, kažu istraživači.
Za parazitske biljke, ovaj proces može biti posebno važan. Njihove direktne veze sa drugim biljkama stvaraju izvanredne prilike da geni pređu granice vrsta. Nakon transfera, ti geni mogu postati sirovi materijal za dalju evolucionu promenu.
Priča o „CYP81Q“ prevazilazi puku „krađu” korisnog gena: biljka pretvara pozajmljeni genetski materijal u svoj sopstveni.
