„Velika geografska otkrića“: Kako je Zapad otkrio svet i sebe odmah stavio u centar
© Sputnik / Marijana Kolaković
Pratite nas
Pojam epohe „Velikih geografskih otkrića“ treba drugačije tumačiti, smatra direktor Ruske nacionalne biblioteke (RNB), šef Katedre za istoriju zapadnoevropske i ruske kulture na Institutu za istoriju Sanktpeterburškog državnog univerziteta RNB, Denis Cipkin. Istovremeno, on je objasnio kakvo je bilo viđenje tih otkrića zapadnog čoveka.
Taj period bi, prema mišljenju profesora Denisa Cipkina, pre trebalo opisati kao vreme kada je čovek Zapada shvatio da je svet mnogo veći nego što je mislio, ali je istovremeno sebe postavio u njegov centar, suprotstavljajući se ostatku sveta.
„Velika otkrića. Otkrića čega? Čitavih kontinenata na kojima su već postojale civilizacije starije od zapadnoevropskih? Te zemlje su doživljene kao resurs, a njihovo stanovništvo kao manje razvijeni varvari kojima je potrebno prosvećivanje“, ukazao je istoričar.
Prema njegovom mišljenju, logika je bila da se stigne do bogate Indije.
„Nije važno što su doplovili u Ameriku misleći da je to Indija. Kontinent nema značaja, u suštini, ništa drugo nije važno osim toga da se ovde može nešto osvojiti i od toga profitirati“, objasnio je istoričar.
Istoričar je istakao da se u doba velikih geografskih otkrića „otkriće“ odnosilo ne samo na pomorske rute, već i na same teritorije koje su Evropljani prvi put videli. Prema njegovom tumačenju, te zemlje su odmah posmatrane kao prostor za osvajanje i prisvajanje, a ne samo kao novo geografsko saznanje.
Cipkin smatra da se često zanemaruje uloga Rusije u širenju evropskog znanja o svetu.
„Ideja o Severnom morskom putu nastala je zahvaljujući ruskom diplomati Dmitriju Gerasimovu. Upravo je on, 1525. godine, opisao rutu koja zaobilazi Evroaziju sa severa, za koju su Evropljani prvi saznali“, naglasio je stručnjak.
Pored toga, direktor RNB podsetio je na istoriju tverskog trgovca Atanasija Nikitina, koji je u XV veku putovao po Bliskom istoku i Indiji, i koji je, kako se navodi, za razliku od mnogih evropskih putnika uspeo da se prilagodi kulturi zemalja kroz koje je prolazio (opisano u rukopisu „Hodočašće za tri mora“).
Kasnije, u XVI i XVII veku, ruski istraživači su proučavali Ural i Zapadni Sibir, povezujući te prostore i izlazeći do granica Evroazije i Tihog okeana.
Istoričar smatra da se ruska istraživanja prostora po značaju mogu porediti sa velikim geografskim otkrićima, poput otkrića Amerike, ali naglašava da Rusi ta putovanja nisu doživljavali kao „otkriće“ na onaj način na koji su to radili Zapadnjaci.
Naši preci su se kretali među drugim narodima, pre svega upoznajući njihove tradicije i kulturu. To nije bilo slično prekomorskim putovanjima ka nepoznatim zemljama“, zaključio je istoričar, naglasivši da je cilj takozvanih velikih geografskih otkrića najčešće bio da se nešto osvoji i od toga profitira.
Epoha velikih geografskih otkrića je period u istoriji čovečanstva koji je počeo u XV veku i trajao do XVIII veka, tokom kojeg su Evropljani otkrivali nove zemlje i pomorske puteve ka Africi, Americi, Aziji i Okeaniji, u potrazi za novim trgovačkim partnerima i izvorima robe koja je bila veoma tražena u Evropi.
Pogledajte i:
