Ko nas to posmatra sa zgrada – u srpskoj prestonici /foto/
Ko nas to posmatra sa zgrada – u srpskoj prestonici /foto/
Sputnik Srbija
Dok u vrtlogu svakodnevnice žurno prolazite ulicama srpske prestonice, bar na trenutak, podignite pogled ka starim beogradskim zdanjima, jer možda vas upravo... 03.05.2026, Sputnik Srbija
Dok u vrtlogu svakodnevnice žurno prolazite ulicama srpske prestonice, bar na trenutak, podignite pogled ka starim beogradskim zdanjima, jer možda vas upravo tada neko posmatra
U vrtlogu današnjice, gde svi nekuda jure i žure, retki su oni, koji prolazeći ulicama prestonice, obrate pažnju na neku od bogato dekorisanih fasada starih zdanja i ukrasa na njima, koji nas nemo posmatraju
A svaki od njih nosi neku simboliku i priča svoju priču. O onima koji su ispod svodova zdanja živeli, radili ili pak o majstorskom umeću umetnika, inžinjera i arhitekata po čijim su zamislima stvarani
Stara beogradska zdanja (građena uglavnom u prvoj polovini 20. veka), krasile su razne bordure i girlande koje uokviruju vrata i prozore, raznolike, u reljefu izrađene figure, i sklupture koje su radili naši najveći vajari toga vremena.
Zgrade su ukrašavane pažljivo biranim ornamentima koji su pre svega bili simboli putem kojih je vlasnik zdanja poručivao čime se bavi, kakavog je statusa: Isto tako, ako su u pitanju institucije, odabranim simbolima se izražavala njena snagu i moć koju poseduje
Bez reči, ukrasi na fasadama pripovedaju nam priču o vlasniku zdanja, njegovom imovinskom statusu, poreklu i poslovnoj orjentaciji. Mnogi od njih su svoj imetak stekli kao trgovci svinjama, govedima, ovcama...
Danas, u vremena gde isticanje svog ruralnog porekla u srpskoj prestonici nailazi na osudu, teško da bi se iko usudio da svoj dom ukrasi sklupturom, ovce, koze, svinje, uprkos tome što su najlepša prestonička zdanja izgradili oni koji u Beogradu nisu rođeni, već su se, trbuhom za kruhom, u njemu nastanili
Jedna od beogradskih lepotica koja je nakon obnove fasade zablistala je kuća trgovca Milana A. Pavlovića (poznata i kao zgrada Džokej kluba). Ugaonim pročeljem zgrade dominira bogato ukrašen kartuš sa inicijalima vlasnika, iznad koga "bdi" maskaron u obliku ženske glave
9/27
Maskaron (ornament u obliku lica) je prvobitno bio namenjen da plaši zle duhove kako ne bi ušli u zgradu. Verovalo se da lice iznad vrata štiti dom i prag od nesreće.
Maskaroni na prestoničkim zgradama svojim "jezikom lica" takođe govore o nameni zdanja. Ozbiljan, strogi izraz često je biran za poslovne ili činovničke zgrade, dok su porodične kuće ukrašavali likovi dece, anđela, nimfi
Beograd nema more, ali ima brojne morske motive na fasadama, poput ove skulpture sirene koja drži lampu na fasadi nekadašnje palate Jadransko-podunavske banke
Veliki broj beogradskih fasada ukrašen je skulpturama božanstava a među njima je najzastupljeniji antički bog Hermes (u rimskoj mitologiji poznatog kao Merkur). Božanstvo smešteno u niši zdanja u ruci drži kaducej (štap obmotan zmijama)- jedan od atributa koji definiše njegov božanski identitet
Kapetan-Mišino zdanje krasi skluptura Apolona, grčkog boga muzike i poezije što simbolizuje obrazovnu namenu zgrade. U istovetnoj niši, smeštena je i skluptura „Minerva sa kopljem i štitom“
Malu, gotovo neprimetnu kuću u Balkanskoj 19. (kuća inženjera Aleksandra Pavlovića) krasi figura savske nimfe (čiji je autor srpski vajar i akademik Đorđe Đoka Jovanović)
Uprkos zubu vremena koji je nagriza, ovo je jedna od najlepših i najmisterioznijih prestoničkih skluptura. Smeštena na samom kraju fasadnog platna zrade u Resavskoj, u uglu koji se naslanja na drugu zgradu, nekako nadmeno i sa visine "posmatra" nas krilata lepotica koja predstavlja boginju Niku (boginju pobede)
Boginja je prikazana u ratničkom duhu, sa vojničkim šlemom na glavi i pretpostavlja se da je, kada je izrađena, u levoj ruci (čiji deo nedostaje) držala mač, ali ne postoje fotografije, ni skice koje bi to dokumentovale
Još jedna misteriozna dama nas posmatra sa postolja u polukružnoj niši kuće u Višnjićevoj ulici. Skluptura prikazuje devojku koja drži košnicu, koja u arhitekturi i slobodnom zidarsvu (masoneriji) tradicionalno simbolizuje rad, štedljivost i marljivost.
Bista Ivana Kosančića, čuvenog srpskog junaka koji je, prema predanju, poginuo u boju na Kosovu 1389. godine. Bista (delo vajara Petra Ubkovića) jsmeštena u niši kuće trgovca Trajkovića izgrađenoj krajem 19. veka
Bogato dekorisana fasada Zgrade trgovca Stamenkovića izgrađene 1907. godine prema projektu arhitekata Andre Stevanovića i Nikole Nestorovića. Na zdanju su uočljivi brojni dekorativni elementi – zelene keramičke pločice sa skladno uklopljenim ukrasima i ogradom od kovanog gvožđa na završetku krova
Pored floralnih motiva, veliku zastupljenost na beogradskim fasadama imaju i plodovi voća. Kompozicija čoveka sa peharom u ruci koji sedi na buretu vina, držeći pehar, okružen korpama grožđa, simbolizuje bogatstvo i blagostanje vlasnika zdanja
Fasadom hotela "Moskva" dominira reljef koji predstavlja glorifikaciju Rusije kao privredne i pomorske sile. Svaki detalj na fasadi hotela predstavlja spoj umetnosti i istorije, čineći ga jedinstvenim umetničkim delom.
Skulptura lovačkog psa na traci od hrastovog lišća krasi betonski stub ograde kuće Leone Panajot u Francuskoj ulici koje je podigao arhitekta Petar Bajalović 1908. godine. Iako se motiv psa često javlja na beogradskim fasadama, ova skluptura privlači pažnju svojom osobenošću
Detalj fasade zgrade trgovca Radojlovića, izgrađene po projektu ruskog arhitekte Nikolaja Krasnova. Iznad luka ulaznog portala postavljen je štit u čijem je središtu figura Sv. Đorđa na konju, izrađena u visokom reljefu
Reljef na fasadi zgrade Francuske ambasade u Beogradu izgrađene u periodu od 1928. do 1935. godine. Reljefi prikazuju alegorijske figure i scene koje simbolizuju prijateljstvo i veze između Francuske i Srbije
Lav kao motiv se često sreće na beogradskim fasadama. Postavljeni najčešće iznad vrata ili kapija imali su ulogu svojevrsnog čuvara, ali i simbol snage i moći vlasnika ili naručioca objekta, poput ovog lava, ukrasa Terazijske česme podignuta 1860. godine po nalogu kneza Miloša
Pristup ćaskanju je blokiran zbog narušavanja pravila.
Ponovo možete da učestvujete za:∞.
Ako se ne slažete sa blokiranjem, koristite formular za povratne informacije
Razgovor je završen. U diskusiji možete učestvovati 24 sata od objavljivanja članka.
![Maskaroni na prestoničkim zgradama svojim "jezikom lica" takođe govore o nameni zdanja. Ozbiljan, strogi izraz često je biran za poslovne ili činovničke zgrade, dok su porodične kuće ukrašavali likovi dece, anđela, nimfi - Sputnik Srbija](https://cdn1.img.sputnikportal.rs/img/07ea/04/1e/1198714431_0:0:2999:2048_600x0_80_0_1_7f18f08e0e903a26193baf6f2e8c8a80.jpg "Maskaroni na prestoničkim zgradama svojim "jezikom lica" takođe govore o nameni zdanja. Ozbiljan, strogi izraz često je biran za poslovne ili činovničke zgrade, dok su porodične kuće ukrašavali likovi dece, anđela, nimfi")
![Fasadom hotela "Moskva" dominira reljef koji predstavlja glorifikaciju Rusije kao privredne i pomorske sile. Svaki detalj na fasadi hotela predstavlja spoj umetnosti i istorije, čineći ga jedinstvenim umetničkim delom. - Sputnik Srbija](https://cdn1.img.sputnikportal.rs/img/07ea/04/1d/1198688282_0:0:3022:2047_600x0_80_0_1_c6954d30239d27d0705d1095ec9f01e7.jpg "Fasadom hotela "Moskva" dominira reljef koji predstavlja glorifikaciju Rusije kao privredne i pomorske sile. Svaki detalj na fasadi hotela predstavlja spoj umetnosti i istorije, čineći ga jedinstvenim umetničkim delom.")
