Malo poznati detalji: Preko Metohije do „Bondstila“ i Pešte - sve na jednom mestu o Peći i Hvosnu
09:19 21.03.2026 (Osveženo: 12:16 21.03.2026)
© Sputnik / Slađana Mihajlović
Pratite nas
Prvi naučni zbornik posvećen župi Hvosno i gradu Peć na Kosovu i Metohiji, prof dr Goluba Jašovića, promovisan je u Beogradu u organizaciji Zavičajnog kluba Pećanaca. Mitološki zbornik „Peć na Hvosnu“, sadrži 18 naučnih radova, čiji su autori eminentni univerzitetski profesori i naučnici.
Jubilarni, 50. zbornik, predstavljen u sali Opštine Vračar, sadrži istoriografske podatke, činjenice o heraldičkim simbolima srpstva koji su zastupljeni na Kosovu i Metohiji, naročito župi Hvosno, kao i o jeziku, folkloru i književnosti toga kraja i grada Peći.
Devet radova je istorijskog karaktera, dok je preostalih devet posvećeno jeziku i književnosti.
Prema rečima prof Živojina Andrejića, istoričara umetnosti i osnivača Centra za mitološke studije, jednog od izdavača dela, zbornik je nastao na inicijativu prof dr Jašovića, a Centar je prepoznao njen značaj.
„Cilj rada Centra jeste da produbi saznanja o srpskim sredinama i prostorima koji su na izvestan način malo i zapostavljeni i nedovoljno istraženi i kojima možda nije posvećeno dovoljno pažnje do sada“, rekao je Andrejić.
On je dodao da puno toga još nije urađeno, ali da ima i dosta onoga što je na pogrešan način sprovedeno.
„Centar za mitološke studije bavi se demitologizacijom istorije, a kroz to se došlo do zaključka da ne postoje samo narodne mitološke skazke, već i naučni mitovi, netačno postavljene paradigme. Niz netačnosti, uključujući i prevod, vrlo je prisutan u nauci“, ističe profesor.
O značenju naziva grada Peć i povezanosti sa Peštom
U tom smislu, prof Andrejić je pomenuo da se pogrešnim prevođenjem toponima Pek (Peć) došlo i do neadekvatnog tumačenja da je naziv potekao od reči pećina.
Mađarski istoričari, navodi se u radu prof Andrejića, smatraju da se na staroslovenskom zemljana utvrđenja sa drvenom konstrukcijom nazivaju „pek“.
Prof dr Marko Atlagić i prof Živojin Andrejić na promociji Mitološkog zbornika „Peć na Hvosnu“ u Beogradu, 2026. g.
© Sputnik / Slađana Mihajlović
Nekada su se Bačko Gradište i Bačka Palanka zvali Pek, isto kao i glavni ugarski grad Pešta, dodaje Andrejić.
Kao jednu od brojnih zanimljivosti vezanih za Kosovo i Metohiju, profesor navodi da je na mestu gde je svojevremeno car Dušan najpre krunisan za kralja u dvoru Svrčin podignuta današnja američka baza „Bondstil“.
Pitanje Hvosna ne tiče se samo ljudi koji potiču odatle, iz Peći, ocenio je profesor.
„Za mnoge od njih, taj zavičaj je najlepši na svetu. Ali, obično su najlepši zavičaji oni koji su napušteni“, zaključio je Andrejić.
Srpski dvoglavi orao – jedan od simbola identiteta
Prof dr Marko Atlagić izneo je vredna zapažanja o heraldičkom simbolu – srpskom nemanjićkom tipu dvoglavog orla iz crkve Bogorodice Ljeviške u Prizrenu i manastira Dečani.
„Srpski nemanjićki dvoglavi orao jedan je od izvorišta srpskog nacionalnog i državnog identiteta“, ocenio je prof dr Atlagić.
Posebno je ukazao na heraldičke karakteristike srpskog nemanjićkog tipa dvoglavog orla, koji se formirao u srpskim manastirima i crkvama od 11-15 veka.
Prof dr Marko Atlagić na promociji Mitološkog zbornika „Peć na Hvosnu“, u Beogradu, 2026.g.
© Sputnik / Slađana Mihajlović
Prof je skrenuo pažnju na dvoglavog orla sa polijeleja u manastiru Dečani i u manastiru Bogorodica Ljeviška u Prizrenu.
Upravo te karakteristike ga razlikuju od vizantijskog i germanskog tipa (Adler) dvoglavog orla, istakao je on.
Ceo naučni vek posvećen zavičaju
Autor zbornika, prof dr Jašović na naučnoj sceni prisutan je više od četiri decenije, a sve što je radio posvećeno je, kako kaže, njegovom zavičaju.
Između ostalog, ističe da se bavio ukupnom kulturnom baštinom Srba u Metohiji, naročito u Severnoj Metohiji, ali i na Kosovu i Metohiji uopšte.
Njegova uža struka je srpski jezik, te se, prema njegovim rečima, bavio i srpskim narodnim govorima, dijalekatskom leksikom, onomastikom.
Prof dr Golub Jašović, autor, na promociji Mitološkog zbornika „Peć na Hvosnu“, u Beogradu, 2026.g.
© Sputnik / Slađana Mihajlović
Na promociji su govorili i prof. dr Marko Atlagić, dr Branko Nadoveza, dr Predrag Jašović, mr Nebojša Đokić, mr Slavica Jovanović.
Značaj očuvanja kulturno-istorijskog blaga Kosova i Metohije
Uvodnu reč održali su dr Goran Bojović, predsednik Zavičajnog kluba Pećanaca i Slađana Mihajlović, član Izvršnog odbora Kluba.
Dr Bojović je podsetio da je Zavičajni klub tokom svojih 58 godina postojanja uradio mnogo toga na održavanju veza sa rodnim krajem, da su organizovane razne manifestacije vezane za Peć i Metohiju.
Takođe, Klub je poslednjih godina učestvovao kao izdavač ili koizdavač više izdanja i publikacija koji se odnose na zavičaj, podsetio je on.
„Udeo ZKP u izdanju ovog dela simbolizuje pravac delovanja Kluba u očuvanju književnog, istoriografskog i kulturnog blaga Kosova i Metohije“, poručio je dr Bojović.
Dr Goran Bojović, predsednik Zavičajnog kluba Pećanaca na promociji Mitološkog zbornika “Peć na Hvosnu”, Beograd, 2026.g.
Mihajlović je u svojoj pozdravnoj reči naglasila da se datum održavanja promocije poklopio sa Pogromom srpskog stanovništva na KiM 2004. godine i da, pogrom srpskog življa, svetinja, kao takav, i dalje traje kroz sve moguće oblasti i načine.
„Imajući to u vidu, kao i neprestane napore da se srpsko nasleđe, istorija, tradicija, folklor i kultura istisnu, prisvoje i revalorizuju, izuzetno je važan svaki korak ka očuvanju tih kulturno-istorijskih tekovina Srba na tim prostorima. Jedan veliki doprinos tome je i ovaj izuzetno vredan Zbornik“, zaključila je Mihajlović.
Zbornik je objavljen prošle godine u izdanju Centra za mitološke studije i Zavičajnog kluba Pećanaca iz Beograda.
Pogledajte i:
