Nedaleko od Novog Pazara, na vrhu šumovitog uzvišenja, poput stražara što nad područjem srednjevekovnog Rasa bdi, uzdiže se zadužbina velikog župana Stefana... 18.11.2023, Sputnik Srbija
Nedaleko od Novog Pazara, na vrhu šumovitog uzvišenja, poput stražara što nad područjem srednjevekovnog Rasa bdi, uzdiže se zadužbina velikog župana Stefana Nemanje - manastir Đurđevi Stupovi sa crkvom Sv.Đorđa.
Mesto podizanja crkve i manastira pažnjivo je birano. Đurđevi Stupovi su sazidani iznad crkve Sv. Apostola (danas poznatoj kao Petrova crkva), na vrhu brada, sa koga se pruža pogled na visove Kopaonika i Golije, kao i dolinu Raške i Deževu u kojoj se, kak se pretpostavlja, rodio Rastko Nemanjić
Pored velikog župana, Stupovi su imali još jednog ktitora- kralja Dragutina, poslednjeg vladara iz dinastije Nemanjića koji je stolovao u Rasu. Na ulaznoj kapiji manastira oslikani su njegovi ktitori Stefan Nemanja i kralj Dragutin.
Đurđevi Stupovi su građevina sa nizom arhitektonskih i graditeljskih inovacija u graditeljstvu tog vremena. Tu spadaju karakteristične kule – stupovi, bočni vestibili, elipsasta kupola, nepravilan oblik oltarskog prostora kao i specifično rešenje centralnog kupolnog prostora crkve
Nakon pada srpske srednjovekovne države, svetinja deli tešku sudbinu naroda. Poput drugih srpskih bogomolja, koje su stradale od strane Osmanlija, tako su se i Stupovi našli na meti turske osvete zbog učešća Srba na strani Austrijanaca. Nakon Astrijsko-turskog rata 1689.godine, poslednjih 16 monaha, bojeći se turske odmazde, izbeglo je na sever i manastir je zapusteo
Tokom Prvog balkanskog rata, turska vojska je u želji da kontroliše Ibarski pravac i spreči napredovanje srpske vojske, manastir koristila kao važnu strategijsku tačku. Od ruševina Stupova su načinili topovsku bateriju, a staru kamenu građu iskoristili da naprave zid koji opasuje bateriju
U srpskoj srednjevekovnoj arhitekturi, crkva Svetog Đorđa je prva građevina čuvene raške škole. Jedinstvena arhitektura ove svetinje posvećene Svetom Đorđu sa dve kule zvonika, stolpa, kao da je predodredila njegovo ime – Đurđevi Stupovi
Za vreme svoje vladavine, a zatim do kraja života, o unapređenju manastirske zajednice starao se kralj Dragutin, koji je dogradio manastirsku crkvu i oslikao njenu pripratu
Pretpostavlja se da je slikanje fresaka trajalo nekoliko godina i verovatno je završeno do 1175. godine. Iz tog razdoblja potiču freske iz naosa, dok je slikarstvo priprate vezano za vreme kralja Dragutina (1276 – 1282), drugog ktitora
Po izričitij želji kralja Dragutina, koji je pred smrt primio monaški čin i ime Teoktist, on je iz "sremske zemlje" u kojoj je živeo, prenet u manastir Svetog Đorđa i tu sahranjen. Međutim, mesto grobnice kralja Dragutina nije utvrđeno, jer je u 18. veku grobnica opljačkana. Pronađeni su jedino ostaci sarkofaga koji se nalazio ili u glavnoj crkvi ili u kraljevoj crkvici - kapeli ispod ktitorske kompozicije
Nakon pada srpske srednjovekovne države, svetinja deli tešku sudbinu naroda. Poput drugih srpskih bogomolja, koje su stradale od strane Osmanlija, tako su se i Stupovi našli na meti turske osvete zbog učešća Srba na strani Austrijanaca. Nakon Astrijsko-turskog rata 1689.godine, poslednjih 16 monaha je bojeći se turske odmazde izbeglo na sever i manastir je zapusteo
Od prvobitnog živopisa u Đurđevim Stupovima je ostalo veoma malo tragova. Međutim o njemu se zna preko starih fotografija koje su nastale između dva svetska rata, kao i iz prvih istraživanja
Pristup ćaskanju je blokiran zbog narušavanja pravila.
Ponovo možete da učestvujete za:∞.
Ako se ne slažete sa blokiranjem, koristite formular za povratne informacije
Razgovor je završen. U diskusiji možete učestvovati 24 sata od objavljivanja članka.
