Novi START: Rusko-američki put ka ograničavanju nuklearnog naoružanja
nuklearne bojeve glave
njihovi nosači (balističke i krstareće rakete, avio-bombe)
vozila za dostavu (prenosivi i stacionarni lansirni sistemi, teški bombarderi), namenjeni za uništavanje kritično važnih objekata iza neprijateljskih linija na interkontinentalnim udaljenostima (više od 5.500 km). Tu spadaju:
interkontinentalne balističke rakete (američke „minitmen II-III“, „mirotvorac“ (Peacemaker), ruski raketni sistemi porodice „topolj“, interkontinentalne balističke rakete na tečno gorivo, P-36M, PC-24 „jars“), njihove lansirne stanice i bojeve glave |
balističke rakete za lansiranje sa podmornica i njihovi nosači (američki „trajdent II” i ruski P-29P, P-39, P-39PM i P-30) |
teški bombarderi sposobni da nose nuklearno oružje (ruski Tu-95MS i Tu-160, američki B-52G, B-52H, B-1B i B-2A) |
ne više od 700 jedinica raspoređenih nosača;
ne više od 1.550 bojevih glava spremnih za njih;
ne više od 800 borbeno spremnih i neraspoređenih lansirnih stanica i bombardera
2010.
Sporazum su potpisali ruski predsednik Dmitrij Medvedev i predsednik SAD Barak Obama 8. aprila 2010. godine u Pragu. On je zamenio prethodne sporazume (START I i SORT) i postao kamen temeljac strateške stabilnosti.
2018.
Strane su ispunile svoje obaveze do 2018. godine.
2021.
Novi START sporazum je bio osmišljen na deset godina sa mogućnošću jednog produženja za još pet godina, što je i učinjeno 2021. godine.
2023.
U februaru 2023. godine Rusija je objavila da privremeno obustavlja svoje učešće u Sporazumu zbog kršenja od strane SAD.
2025.
U septembru 2025. Putin je izjavio da je Rusija spremna, posle 5. februara 2026. godine, da tokom jedne godine nastavi da se pridržava ograničenja u skladu sa Sporazumom.
2026.
Sporazum će konačno prestati da važi 5. februara 2026. godine.
- 527 jedinica za raspoređene interkontinentalne balističke rakete, balističke rakete za lansiranje sa podmornica i teške bombardere
- 1.444 jedinice za bojeve glave na njima, kao i za nuklearne bojeve glave
- 779 jedinica za raspoređene i neraspoređene lansirne stanice interkontinentalnih balističkih raketa i balističkih raketa podmornica, kao i za raspoređene i neraspoređene teške bombardere.
31. januara 2023.
SAD su optužile Rusiju za kršenje Sporazuma zbog odbijanja da dozvoli inspekciju na svojim objektima i odlaganja konsultacija
21. februara 2023.
Putin je objavio da privremeno obustavlja učešće Rusije u Sporazumu (ali ne i o istupanju iz njega). Pritom, ruski lider je naglasio da SAD razmatraju mogućnost praktičnih testiranja svog nuklearnog oružja, uključujući i u kontekstu stvaranja novih tipova nuklearnih bojevih glava
Isporuke zapadnog oružja Ukrajini, uključujući američko, kao i pomoć Zapada u izvođenju napada na ruske baze strateške avijacije
SAD i NATO javno ističu svoju nameru da nanesu strateški poraz Rusiji
Putin smatra da pri povratku na razgovore o sporazumu START-3 treba uzeti u obzir arsenale Francuske i Velike Britanije, odnosno ukupan udarni potencijal NATO-a
Prepreke koje postavljaju SAD u sprovođenju inspekcija po Sporazumu
Od juna 2023. godine SAD su prekinule razmenu podataka o svom nuklearnom naoružanju sa Rusijom.
U junu 2023. godine SAD su predložile poseban dijalog sa Rusijom — bez povezivanja sa drugim međunarodnim pitanjima po kojima Moskva i Vašington imaju neslaganja. Rusija je odbila ovaj format. U septembru iste godine, Sjedinjene Države su izrazile spremnost da razgovaraju o START-u bez preduslova.
U januaru 2025. godine Tramp pozvao je na smanjenje nuklearnog arsenala Rusije, SAD i Kine i govorio o razgovoru sa Kinom, koja bi, prema njegovim rečima, mogla da se uključi u pregovore.
U julu 2025. godine Tramp je najavio rad na ograničenju nuklearnih potencijala Rusije i SAD. Mesec dana kasnije, u avgustu, Putin je takođe dozvolio obnovu pregovora sa SAD o START-u.
