1 / 27
U vrtlogu današnjice, gde svi nekuda jure i žure, retki su oni, koji prolazeći ulicama prestonice, obrate pažnju na neku od bogato dekorisanih fasada starih zdanja i ukrasa na njima, koji nas nemo posmatraju
© Sputnik / Lola Đorđević
2 / 27
A svaki od njih nosi neku simboliku i priča svoju priču. O onima koji su ispod svodova zdanja živeli, radili ili pak o majstorskom umeću umetnika, inžinjera i arhitekata po čijim su zamislima stvarani
© Sputnik / Lola Đorđević
3 / 27
Stara beogradska zdanja (građena uglavnom u prvoj polovini 20. veka), krasile su razne bordure i girlande koje uokviruju vrata i prozore, raznolike, u reljefu izrađene figure, i sklupture koje su radili naši najveći vajari toga vremena.
© Sputnik / Lola Đorđević
4 / 27
Kartuš (dekorativni arhitektonski element) ukrašen skulpturama male dece, poznatim kao puti
© Sputnik / Lola Đorđević
5 / 27
Zgrade su ukrašavane pažljivo biranim ornamentima koji su pre svega bili simboli putem kojih je vlasnik zdanja poručivao čime se bavi, kakavog je statusa: Isto tako, ako su u pitanju institucije, odabranim simbolima se izražavala njena snagu i moć koju poseduje
© Sputnik / Lola Đorđević
6 / 27
Bez reči, ukrasi na fasadama pripovedaju nam priču o vlasniku zdanja, njegovom imovinskom statusu, poreklu i poslovnoj orjentaciji. Mnogi od njih su svoj imetak stekli kao trgovci svinjama, govedima, ovcama...
© Sputnik / Lola Đorđević
7 / 27
Danas, u vremena gde isticanje svog ruralnog porekla u srpskoj prestonici nailazi na osudu, teško da bi se iko usudio da svoj dom ukrasi sklupturom, ovce, koze, svinje, uprkos tome što su najlepša prestonička zdanja izgradili oni koji u Beogradu nisu rođeni, već su se, trbuhom za kruhom, u njemu nastanili
© Sputnik / Lola Đorđević
8 / 27
Jedna od beogradskih lepotica koja je nakon obnove fasade zablistala je kuća trgovca Milana A. Pavlovića (poznata i kao zgrada Džokej kluba). Ugaonim pročeljem zgrade dominira bogato ukrašen kartuš sa inicijalima vlasnika, iznad koga "bdi" maskaron u obliku ženske glave
© Sputnik / Lola Đorđević
9 / 27
Maskaron (ornament u obliku lica) je prvobitno bio namenjen da plaši zle duhove kako ne bi ušli u zgradu. Verovalo se da lice iznad vrata štiti dom i prag od nesreće.
10 / 27
Maskaroni na prestoničkim zgradama svojim "jezikom lica" takođe govore o nameni zdanja. Ozbiljan, strogi izraz često je biran za poslovne ili činovničke zgrade, dok su porodične kuće ukrašavali likovi dece, anđela, nimfi
© Sputnik / Lola Đorđević
11 / 27
Beograd nema more, ali ima brojne morske motive na fasadama, poput ove skulpture sirene koja drži lampu na fasadi nekadašnje palate Jadransko-podunavske banke
© Sputnik / Lola Đorđević
12 / 27
Iako bi za trenutak pomislili da su ukras nekog grčkog hrama, karijatide na Starom dvoru u samom srcu prestonice plene svojom lepotom i gracioznošću
© Sputnik / Lola Đorđević
13 / 27
Veliki broj beogradskih fasada ukrašen je skulpturama božanstava a među njima je najzastupljeniji antički bog Hermes (u rimskoj mitologiji poznatog kao Merkur). Božanstvo smešteno u niši zdanja u ruci drži kaducej (štap obmotan zmijama)- jedan od atributa koji definiše njegov božanski identitet
© Sputnik / Lola Đorđević
14 / 27
Kapetan-Mišino zdanje krasi skluptura Apolona, grčkog boga muzike i poezije što simbolizuje obrazovnu namenu zgrade. U istovetnoj niši, smeštena je i skluptura „Minerva sa kopljem i štitom“
© Sputnik / Lola Đorđević
15 / 27
Malu, gotovo neprimetnu kuću u Balkanskoj 19. (kuća inženjera Aleksandra Pavlovića) krasi figura savske nimfe (čiji je autor srpski vajar i akademik Đorđe Đoka Jovanović)
© Sputnik / Lola Đorđević
16 / 27
Uprkos zubu vremena koji je nagriza, ovo je jedna od najlepših i najmisterioznijih prestoničkih skluptura. Smeštena na samom kraju fasadnog platna zrade u Resavskoj, u uglu koji se naslanja na drugu zgradu, nekako nadmeno i sa visine "posmatra" nas krilata lepotica koja predstavlja boginju Niku (boginju pobede)
© Sputnik / Lola Đorđević
17 / 27
Boginja je prikazana u ratničkom duhu, sa vojničkim šlemom na glavi i pretpostavlja se da je, kada je izrađena, u levoj ruci (čiji deo nedostaje) držala mač, ali ne postoje fotografije, ni skice koje bi to dokumentovale
© Sputnik / Lola Đorđević
18 / 27
Još jedna misteriozna dama nas posmatra sa postolja u polukružnoj niši kuće u Višnjićevoj ulici. Skluptura prikazuje devojku koja drži košnicu, koja u arhitekturi i slobodnom zidarsvu (masoneriji) tradicionalno simbolizuje rad, štedljivost i marljivost.
© Sputnik / Lola Đorđević
19 / 27
Bista Ivana Kosančića, čuvenog srpskog junaka koji je, prema predanju, poginuo u boju na Kosovu 1389. godine. Bista (delo vajara Petra Ubkovića) jsmeštena u niši kuće trgovca Trajkovića izgrađenoj krajem 19. veka
© Sputnik / Lola Đorđević
20 / 27
Bogato dekorisana fasada Zgrade trgovca Stamenkovića izgrađene 1907. godine prema projektu arhitekata Andre Stevanovića i Nikole Nestorovića. Na zdanju su uočljivi brojni dekorativni elementi – zelene keramičke pločice sa skladno uklopljenim ukrasima i ogradom od kovanog gvožđa na završetku krova
© Sputnik / Lola Đorđević
21 / 27
Pored floralnih motiva, veliku zastupljenost na beogradskim fasadama imaju i plodovi voća. Kompozicija čoveka sa peharom u ruci koji sedi na buretu vina, držeći pehar, okružen korpama grožđa, simbolizuje bogatstvo i blagostanje vlasnika zdanja
© Sputnik / Lola Đorđević
22 / 27
Fasadom hotela "Moskva" dominira reljef koji predstavlja glorifikaciju Rusije kao privredne i pomorske sile. Svaki detalj na fasadi hotela predstavlja spoj umetnosti i istorije, čineći ga jedinstvenim umetničkim delom.
© Sputnik / Lola Đorđević
23 / 27
Skulptura lovačkog psa na traci od hrastovog lišća krasi betonski stub ograde kuće Leone Panajot u Francuskoj ulici koje je podigao arhitekta Petar Bajalović 1908. godine. Iako se motiv psa često javlja na beogradskim fasadama, ova skluptura privlači pažnju svojom osobenošću
© Sputnik / Lola Đorđević
24 / 27
Detalj fasade zgrade trgovca Radojlovića, izgrađene po projektu ruskog arhitekte Nikolaja Krasnova. Iznad luka ulaznog portala postavljen je štit u čijem je središtu figura Sv. Đorđa na konju, izrađena u visokom reljefu
© Sputnik / Lola Đorđević
25 / 27
Reljef na fasadi zgrade Francuske ambasade u Beogradu izgrađene u periodu od 1928. do 1935. godine. Reljefi prikazuju alegorijske figure i scene koje simbolizuju prijateljstvo i veze između Francuske i Srbije
© Sputnik / Lola Đorđević
26 / 27
Lav kao motiv se često sreće na beogradskim fasadama. Postavljeni najčešće iznad vrata ili kapija imali su ulogu svojevrsnog čuvara, ali i simbol snage i moći vlasnika ili naručioca objekta, poput ovog lava, ukrasa Terazijske česme podignuta 1860. godine po nalogu kneza Miloša
© Sputnik / Lola Đorđević
27 / 27
I zato dok prolazite beogradskim ulicama, podignite pogled ka fasadama starih zdanja, jer, možda vas neko posmatra
© Sputnik / Lola Đorđević