Ako bolje razumemo kako Zemljina unutrašnjost oblikuje gravitaciju i nivo mora, dobijamo uvid u faktore koji mogu biti važni za rast i stabilnost velikih ledenih pokrivača, kaže geofizičar Alesandro Forte sa američkog Univerziteta Florida.
Šta je to Zemljin geoid?
Zemljin geoid (nepravilan oblik naše planete, sličan, na primer, krompiru) varira jer je masa unutar planete neravnomerno raspoređena. Različite stene imaju različite gustine, što malo menja gravitaciju. Razlike su premale da bi bile vidljive na površini, ali ih mape ističu kako bi otkrile unutrašnje strukture. Forte i njegov kolega Petar Glišović iz Pariskog instituta za geofiziku koristili su seizmičke talase generisane zemljotresima da bi istražili unutrašnjost Zemlje i konstruisali 3D model gustine. Njihovo istraživanje je objavljeno u časopisu „Scientific Reports“.
"CT" čitave planete
"Zamislite da radite CT skeniranje cele Zemlje, ali bez rendgenskih zraka kao u lekarskoj ordinaciji. Imamo zemljotrese. Zemljotresni talasi pružaju „svetlost“ koja osvetljava unutrašnjost planete", objašnjava Forte.
Njihov model je omogućio naučnicima da naprave detaljnu mapu antarktičkog geoida, koja je pokazala poklapanje sa satelitskim podacima o gravitaciji. Zatim su rekonstruisali 70 miliona godina geološke aktivnosti unazad koristeći fizički model konvekcije mantila, a zatim su ga pokrenuli unapred kako bi testirali da li reprodukuje današnji geoid i posmatrano stvarno pomeranje pola.
Istorija područja duga 70 miliona godina
Rezultati pokazuju da antarktičko geoidno polje postoji najmanje 70 miliona godina. Pre oko 50 miliona godina, njegov položaj i intenzitet su se dramatično promenili, u skladu sa promenama u stvarnom položaju Zemljinih polova. Subdukcija tektonskih ploča ispod Antarktika i izdizanje vrućeg, plutajućeg materijala izmenili su gravitaciono polje na površini, intenzivirajući anomaliju tokom proteklih 40 miliona godina.
Autori pomenutog istraživanja navode spekulativnu vezu sa zaleđivanjem Antarktika pre oko 34 miliona godina. Kako bi geoidno polje opadalo, lokalni nivoi mora mogli bi da padnu, što bi potencijalno uticalo na rast antarktičkog ledenog pokrivača.
Autori pomenutog istraživanja navode spekulativnu vezu sa zaleđivanjem Antarktika pre oko 34 miliona godina. Kako bi geoidno polje opadalo, lokalni nivoi mora mogli bi da padnu, što bi potencijalno uticalo na rast antarktičkog ledenog pokrivača.
Studija na kraju pokazuje da su konvekcija zemljinog omotača, promene geoida ispod Antarktika i kretanje polova međusobno povezani, otkrivajući kako spori procesi duboko unutar Zemlje oblikuju površinski svet iznad.
Pogledajte i: