Istorijsko blago pred Srbima! Blistaju kraljevska kruna i replika krsta Svetog Save sa - draguljima

Rekonstrukciju mogućeg izgleda krune kralja Tvrtka I Kotromanića izradio je filigranista Goran Ristović Pokimica u konsultacijama sa arheologom Markom Aleksićem.

Kruna je izrađena prema analogijama iz datog perioda, s posebnim osvrtom na zavetnu anžujsku krunu iz 14. veka. Ljiljan, kao osnovni motiv anžujske vladarske kuće, još ranije je usvojen kao vladarski simbol u srpskim zemljama.

Kruna s ljiljanima se pojavljuje i na kovanicama Tvrtka I Kotromanića, koji je nosio titulu „kralj Srbljem, Bosni, Pomorju, Humskoj zemlji, Donjim krajem, Zapadnim Stranam, Usori i Podrinju”.

Rekonstrukcija je urađena od pozlaćenog srebra i ukrašena slatkovodnim biserima, ametistima, rubinima, turmalinima, granatima i smaragdima.

Repliku ručnog krsta – stavroteke Svetog Save takođe je izradio filigranista Goran Ristović Pokimica po uzoru na original koji se čuva u Muzeju katoličke dijeceze Bordžija u Pijenci.

Krst s natpisom „Sava prvi arhiepiskop i patrijarh srpski” čuva se u ovom muzeju kao dar pape Pija II. Relikvija potiče iz riznice manastira Žiča, odakle ju je udovica Lazara Brankovića sklonila na dvor svog oca Tome Paleologa, despota Moreje, u strahu od osmanskog nadiranja. Iz istih razloga, njen otac je 1461. godine relikviju preneo u Italiju, gde se od tada čuva.

Replika je urađena od pozlaćenog srebra i ukrašena slatkovodnim biserima, gorskim kristalom, ametistima i safirima.

Kopiju studeničkog krsta, jednog od poznatih simbola srpskog graditeljstva i kulture iz vremena velikog župana Stefana Nemanje, izradio je vajar Vladimir Jablanović. Diskoobrazna kamena kompozicija urađena je po uzoru na čuvenu predstavu studeničkog krsta koji se nalazi iznad severnih vrata Bogorodičine crkve i od iste vrste mermera.

Kamena plastika u mermeru čini posebno kulturno-umetničko bogatstvo Bogorodičine crkve o čemu svedoči i ovaj krst na kome se spajaju ranohrišćanska simbolika sidra, koje označava spasenje i sigurnost, i simbolika plodnosti i napretka, predstavljena u vidu floralnih ukrasa na njegovim krajevima.

Izložba „Čekajući stalnu postavku” povremeno se obogaćuje novim predmetima, među kojima su olovni pečat velikog župana Stefana Nemanje iz druge polovine 12. veka, kristalni bokal s grbom Kraljevine SHS, novčići vladara iz dinastije Nemanjić, replika mača cara Dušana, karaf kralja Milana Obrenovića, fotografija kraljice Natalije u bogato dekorisanom emajliranom ramu i Orden Miloša Velikog IV reda.

Izložba je koncipirana tako da daje uvid u pojedine celine buduće stalne postavke , u bočnim salama prezentovani su predmeti koji su pripadali rodonačelnicima i njihovim naslednicima iz dinastija Karađorđević i Obrenović, a u ostatku prostora predstavljeni su period prednemanjićkih i nemanjićkih vladara, pad srpske srednjovekovne države pod osmansku vlast, kao i period srpske Despotovine.

Na izložbi su predstavljene i rekonstrukcije kruna i odeždi srpskih srednjovekovnih vladara i vladarki, izrađene u cilju podsećanja na ovaj period srpske istorije.

Svake subote od 13 časova u Muzeju se realizuje program „Subota u Istorijskom muzeju”, koji predstavlja raznovrsni prateći program izložbe. Namenjen je svim uzrastima i obuhvata stručna vođenja kroz aktuelnu izložbu, vođenja na posebne teme i kreativne radionice za decu.