„Život jednog vođe“: Staljinova biografija pred srpskim čitaocima

Ovo kapitalno delo moderne istoriografije u kritici se često pominje kao najbolja Staljinova biografija. Uzbudljiva kao vrhunski istorijski roman, knjiga Olega Hlevnjuka je dragocena za razumevanje jednog čoveka, jednog vremena, jedne ideologije i jednog modela vlasti.

Nastala na osnovu dugogodišnjih istraživanja, a dobrim delom i zahvaljujući dokumentima iz arhiva otvorenih u proteklih trideset godina, knjiga „Staljin. Život jednog vođe“ prati Staljinov život od ranog detinjstva, školovanja i ulaska u komunistički pokret, vremena zatvora u Sibiru i ilegalnog rada, preko Oktobarske revolucije i godina Lenjinove vlasti, Lenjinove smrti i ogorčene borbe za vlast u vrhu SSSR u kojoj pobeđuje Staljin, čistki i montiranih procesa, neprestanog širenja vlasti i kontrole nad čitavim društvom i državom, vremena zatvora i Gulaga, Sibira i prinudnog otkupa, Drugog svetskog rata i posleratnih godina vlasti, sve do Staljinove smrti i prvih dana, nedelja, meseci i godina posle toga.

Opisujući Staljinov život i karakter, pogled na svet i mehanizam vladanja, surovost vladara i njegove namere, Hlevnjuk je istovremeno napisao nezaobilaznu istoriju Rusije i Sovjetskog Saveza u doba Staljina.

„Dva međusobno povezana sloja Staljinove biografije – uzastopni događaji njegovog života i opšte karakteristike njegove ličnosti i političkog režima – teško su se povezivala u hronološki niz odeljaka i paragrafa. I tada je nastala ideja o dva teksta, o svojevrsnoj matrjoški. Jedan tekst istražuje Staljinovu ličnost i njegov sistem vlasti na pozadini poslednjih dana njegovog života. Drugi uobičajeno hronološki sledi osnovne faze vođine biografije. Zahvaljujući tome, knjiga se, čini mi se, može čitati na dva načina. Slediti autora i pratiti redosled u knjizi koji je on uspostavio ili pribeći odvojenom upoznavanju sa svakim od strukturnih delova. Trudio sam se da oba ova načina budu podjednako prijemčiva“ kaže Oleg Hlevnjuk povodom knjige o Staljinu.

Hlevnjuk u ovoj knjizi odgovara na važna pitanja: Kako je Staljin došao na vlast? Kako je pobedio svoje protivnike u nekoliko ciklusa borbe za vlast? Kako je pod svojom apsolutnom vlašću i kontrolom držao tako veliku zemlju u dugom vremenskom periodu? Kako je, zapravo, vladao i u šta je tačno verovao? Koji su mu bili planovi i kakve su mu bile namere? Ko su mu sve bili protivnici i kako se odnosio prema njima?